283 / 4 اين چيزى بود كه در اينباره مىدانستم و خداوند دانا به مقصود خود و كاملان است و عقيده بستگى به اين ( مقصود خدا و كاملان ) دارد نه به آنچه كه در فهم من است .
اصل هشتم در مراتب نكاح
284 / 4 بيان اين مطلب داراى اصولى چند است كه حضرت شيخ قدس سره در تفسير و شرح حديث آنها را بيان داشته و ما به جهت اقتضاى مقام بيشتر آنها را در اينجا تكرار و نقل مىكنيم .
285 / 4 اصل اول اين كه : توجه حق تعالى به ايجاد از جهت احديت ذاتش نمىباشد ؛ چون آن با هيچ چيزى ارتباط ندارد ، بلكه از حكم علم ذاتى ازلى است - به واسطهء احاطهء تعلّقش به ذات حق و اسماء و صفات و معلومات او -
286 / 4 اصل دوم اينكه : اسباب ( جمع سبب ) ايجاد به موجب حكم علم عبارتند از اسماء ذاتى كه تعبير از آنها به مفاتيح غيب شده است ، براى اينكه آنها كليد غيب ذات و غيب معلومات ( حق ) اند ، و اصول صفات الوهى كه به نام حيات و اراده و قدرت ناميده مىشوند مانند سايههايى براى مفاتيح غيباند - همچنان كه الوهيت مانند سايه براى ذات است - .
287 / 4 اصل سوم اينكه : توجه حق تعالى به واسطهء تأثير ذاتى است ، و آن در اصل يكى است ولى حيثيات ؛ كه از آنها تعبير به مفاتيح مىشود ؛ و متعلقات آنها از اصول حقايق عالم كه براى اصول ؛ صفات الوهى را معين مىكنند متعدداند ، و اين مفاتيح - اگرچه يك چيز آنها را جمع آورده - ولى داراى درجاتى متفاوتاند و اين تفاوت اگرچه جز براى كاملان كشف و آشكار نشده ولى در صفات الوهى كه در مرتبهء سايه و ظليّت اسماء ذات قرار دارند قابل تعقلاند ، مانند شرف و برترى علم نسبت به قدرت - به تقدّم و پيش بودن و فزونى حيطه و فراگيرى - از اين روى تفاوت توجهات و آثار آنها لازم آمد .