از امرش انفكاكپذير نيست ، چون مراد ؛ ارادهء ذاتى او است و آن غير ارادهء امرى تكليفى وى مىباشد ، و باز همينطور تكوّن تكوين او « 1 » ، و هيچ اعتنايى به خلاف در ارادهء بدىها و تكوين اختيارات بنده - به واسطه كشيده شدنش به دوگانگى و ثنويت و غير اينها - نمىباشد .
911 / 3 و يا به واسطه تخلّق به آنها است ، چنان كه پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : به اخلاق الهى خوپذير شويد ، زيرا آنها مظاهر حكمت و آينههاى صفات و مجالى قدرت و نشانه هاى سلطنت اويند ، همچنان كه جود و بخشش از ما ظهور پيدا مىكند ، و آن بذل و دهش است در جاى خودش بدون عوض و يا هدفى و بدون تكلّفورزى ، در حالى كه با اختيار و شعور است .
912 / 3 و از جمله احكام معرفت مألوه بودن ما از الوهيت او است در اين مرتبه ؛ معرفتى كه اختصاص به مرتبهء الوهيت - از جهات كمال وجودى او - داشته ؛ و معرفتى كه اختصاص به ما - از حيثيات نقصان امكانى - دارد ، و معرفت نسبتى كه بين دو مرتبه مشترك است و به هر يك از آن دو ؛ به جهتى كه در خور آن است نسبت پيدا مىكند ، چنانكه از فصوص دانسته مىشود كه : كسى است كه نفس خودش را وقايه و سپرى براى حق تعالى - در نسبت دادن به آن چه كه شايستهء آن حضرت نيست - قرار مىدهد كه به نفسش برسد ؛ و حق تعالى را وقايه و سپر نفسش - در نسبت دادن مدايح و ثناها به او - قرار مىدهد .
913 / 3 و خلاصهء اين مطلب همان چيزى است كه حضرت شيخ قدس سره به زودى به قاعدهء آن در فصلى كه متضمن ضابطى عزيز و ارجمند است اشاره مىكند كه : هر احدى را رتبهاى الهى است كه بدان نسبت ذاتى دارد ، و رتبهاى هم از حيث اين كه او « سوى » و غير است دارد ، پس هر امرى كه از او صادر مىشود و يا بر او وارد مىشود ناگزير نسبتى به هر دو مرتبه دارد ، چون آن دو از هم انفكاك و جدايى ندارند « 2 » ، پس بر او است كه حاضر باشد و
هامش
( 1 ) - تعلق گرفته است . م
( 2 ) - يعنى عدم انفكاك مرتبه الوهيت و احكام آن از مراتب مألوهين است ، پس بر هر كس لازم است در آنچه كه از او صادر مىشود و يا بر او وارد مىشود نسبتش را به آن مرتبه خالص نمايد ، اما خلاص كردن دو نسبت به دو مرتبه ؛ يعنى الهى و كونى در نفس خودش اين است كه وجود و كمالات مترتب بر وجود ؛ از علم و قدرت و غير اينها را و هر چه كه تعلق به تأثير و دورى از نقايص و زشتىها دارد ؛ در ذات خودش به الوهيت نسبت دهد و نفسش را از ادعاى نوعى از ربوبيت نگه دارد و امكان عدمى نقايص و زشتىها و هر چه كه تعلق به مرتبهء