704 / 3 حضرت شيخ قدس سره در كتاب فكوك گويد : تهيم و شيفتگى اقتضاى عدم امتياز صاحبش را به صفتى كه مقيدش گرداند مىنمايد ، و اين همان مقام خلّت ( دوستى ) نخستين است كه از برداشته نشدن پرده و حجابها حاصل آمده است ؛ و اين خلّت ابراهيمى داراى اوّل بودن ظهور به صفات الهى ثبوتى مىباشد ، به اين معنى كه او ذات را به صفات پوشانيد ، از اين روى در صحيح ( حديث نبوى ) آمده : نخستين كس از خلايق كه روز قيامت لباس مىپوشد ( و يا پوشانيده مىشود ) ابراهيم عليه السلام است ، زيرا اين پاداش مناسبى است ، و وى را ظاهريت برزخ نخستين است « 1 » و او نخستين كسى است كه به وى كليات احكام وجوب در مرتبهء امكان كمال يافت و هر حكمى كلى از آن ( احكام وجوب ) با قابليّتى كه بدان ؛ اثر آن حكم كلى در وجود ظاهر گرديده تقابل يافت ، و آنها كلماتى هستند كه تمامشان كرد « 2 » .
705 / 3 و اما خلّت بزرگ كه اختصاص به پيغمبر ما محمد صلى الله عليه و آله دارد ؛ هيچ پرده و حجابى با آن نيست ، زيرا اقتضاى اوّلى مقابل شدن تعيّنات مخصوصى از تعيّنات حق تعالى كه به نام صفات ناميده مىشوند با قابلياتى ذاتى كه غيريت دارند مىباشد و آنها لوازم حقيقت قابلاند ، برعكس خلّت مصطفى صلى الله عليه و آله ، براى اين كه مقابلهء در آن بين صفات ظاهر و بين صفات باطن بودن حق تعالى - با احديت عينى كه عبارت از هويت موصوف به ظهور و بطون است - واقع شده ، از اين روى پيغمبر صلى الله عليه و آله شبيهترين خلايق به ابراهيم عليه السلام بود و زنده كنندهء دينش ، زيرا به سبب تحقق يافتن به هويت دو طرف - يعنى ظاهر و باطن - دو طرف زندگى و تعيّن مىيابد ، و آن دو طرف ظاهر است و باطن ، و اسم باطن اوّلين تعيّنات هويت است ؛ و هيچ ظهورى نيست جز از بطون ، پس استناد آن دو به آن « هويت الله » روشن گشت ، اين سخن حضرت شيخ قدس سره بود .
706 / 3 و افراد چنان كه گفتيم مظاهر تهيّم ( يعنى فرشتگان مهيّمين ) هستند و تمثيل به اين دو ( كاملان و افراد ) از تمام وجوه مانند دوتاى اوّلى نيست بلكه از بعضى جهات است و آن
هامش
( 1 ) - و آن برزخيت دوم است ، زيرا برزخ اول تعيّن اول است كه حد فاصل بين غيب مطلق و تعيّن دوم است ، و برزخ دوم تعيّن دوم است كه حد فاصل بين حق و خلق است ، برزخ اول داراى ظاهر و باطن است و ظاهر برزخ اول ظاهر تعيّن دوم است ، بنابر اين معنى ظاهر برزخيت اول روشن است .
( 2 ) - و از پى اتمام آنها امام بر مردم آمد .