ريخته مىشود است ، فيض ايجادى نيز اين چنين است ، ولى آن حضرت برتر و منزه از ظرف و مظروف بودن است ، پس پر شدن - در آنجا - عبارت است از غناى ذاتى از جهت وجوب وجود و عدم نياز به غير و ( نيز عبارت است از ) سرّ صمديت ، زيرا در آن حضرت نه خالى بودن و نه نياز و نه آسودگى است ، و آنجا كمال دوّمى است كه عبارت از كمال اسمائى و صفاتى است كه جفت با وجود فايض بر موجودات است - به موجب اثر اكمليّت - پس ايجاد نتيجه كمال او است نه اين كه ايجادش باعث كمال او شده است . خداوند سبحان كامل بود ايجاد كرد ؛ نه اين كه ايجاد كرد تا كامل شود ، بنابر اين كمال اسمائى صفات خداوند است از حيث تعيّنش در صور حالات ذاتى خويش - يعنى اسماء و صفات - و موجب اختلاف ظهور و گونهگون بودن او همان اختلاف حقايق شئون او است كه ذات او مشتمل بر آنها است . پايان سخن حضرت شيخ قدس سره .
566 / 3 اما دوّم : بايد دانست كه تنزيه الهى سهگونه است : عقلى و شرعى و كشفى .
567 / 3 حضرت شيخ قدس سره در كتاب نصوص گفته : بدان كه نتيجه تنزيه عقلى عبارت است از جدا كردن حق تعالى از هر چه كه غير ناميده مىشود به واسطهء صفات سلبى - براى تنزيه حق متعال از نقايص و نارسائىهاى فرضى كه در ذهنها مىآيد و در وجود واقع نمىشود ( چون در وجود هيچ نقصى نيست ) - .
568 / 3 و تنزيهات شرعى نتيجهاش نفى تعدّد وجودى و اشتراك در مرتبهء الوهيت است و آن ( يعنى نتيجه تنزيه عقلى ) شرعا ثابت است ( چون هر چه كه در وجود وارد شد خير محض است ) البته پس از تقرير و اثبات اشتراك با حق در صفات ثبوتى براى نفى مشابهت و برابرى ، و بيان الهى كه :
خَيْرُ الرَّازِقِينَ
، يعنى : بهترين روزى دهان ( 11 - جمعه )
خَيْرُ الْغافِرِينَ
، يعنى بهترين آمرزگاران ( 155 - اعراف )
أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
، يعنى : بهترين آفريدگاران ( 14 - مؤمنون )
أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
، يعنى : رحيمتر رحيمان ( 44 - يوسف )
اللَّهِ أَكْبَرُ
، يعنى : خداى برتر از هر چيز است ( 45 - عنكبوت ) و امثال اينها اشاره بدين مطلب دارد .
569 / 3 و اما تنزيه اهل كشف عبارت است از اثبات جمعيت براى حق متعال ؛ با نبودن حصر ( محدود و منحصر نبودن ) ، و نيز اثبات جدا كردن احكام اسماء - بعضى از بعض ديگر -