از ضعيف ، كمك به مردمان درمانده وعفيف وپاكدامن ، تعصبكشى از افراد جمعيت وأهل كوچه ومحله وبالآخرة شهر وولايت وكشور ، فداكارى وركى وبىپروايى ، حقگويى وحمايت از حق ، بىاعتنايى به جاه ، عدم تحمل تعدى وبيحيايى ، اخلاق خاصهى داشى بود . » مستوفى تشكيلات وآداب ورسوم مخصوص داش مشدىها ومراسم آنها را در برگزارى أيام سوگوارى وأيام ديني ديگر شرح ميدهد . بعضي از اين مراسم وتشكيلات ( مثلا شكار وبازىها وكبوتر پرورى وغيره ) يادآور رسومى است كه خليفه الناصر لدين اللّه بآنها علاقة داشته ودر « فتوت ناصري » ، گنجانيده بود : « در هر كوچه وگذر اين جمعيت عدهاى داشت كه روزها كسب وكار وشب در قهوهخانه . . . دو ساعت مىنشستند واز حال همديگر با خبر ميشدند وبعد متفرق شده بمنزل خود ميرفتند يكى از لوازم داشى ، چاله حوض بازى بود كه هر داشى بايد شناورى بداند . ورزشكار خوب بودن ، در زورخانه مهره كردن يكى از آرزوهاى هر چغاله مشهدي بود . . . گرگبازى ، بلبلبازى ، سهرهبازى ، كفتربازى ، ودر اين أواخر قنارى بازى از تفريحات اين طبقه ، وتربيت قوچ وخروس جنگى وجنگ انداختن آنها در سر چهار راهها وميدان عمومى نيز منحصر بآنها بود . . .
گذشته أزين قاببازى وليسبازى هم از قمارهاى مخصوص داشها بود » نويسنده اضافه ميكند كه : اين طبقه لهجهء خاصي هم براي خود داشت وافراد اين جمعيت اگر مىخواستند كسى از غريبهها حرف آنها را نفهمد به آن لهجه حرف مىزدند وهركس به آن لهجه تكلم مىكرد معلوم مىشد كه يكى از افراد اين جمعيت است . « 1 »
خلاصهء گفتار در بررسى نهضت فتوت
فتوت ، شكلى بوده است از خدمتگزارى به جامعه وافراد انساني با مراسم وآداب مخصوص . أهداف اصلى آن از قديم ودر ميان جوامع مختلف مورد توجه واحترام بوده واعراب دورهء جاهليت نيز آن را عبارت مىدانستند از شجاعت وسخاوت وايثار وحمايت از ناتوانان . در آغاز اسلام فتوت چيزى جز همان مكارم
هامش
( 1 ) - شرح زندگانى من جلد أول ، ص 408 - 418 .