فتوتنامهء منظوم از عطار است يا هاتفى ؟
پروفسور فرانتز تيشنر ( م 1967 م ) در مقالهاى بزبان آلمانى « 1 » وأخيرا نيز در يك سخنرانى كه متن آن در مجلهء دانشكدهء أدبيات بچاپ رسيده « 2 » فتوتنامهء منظوم را اثر طبع هاتفى خرجردى ميدانسته است در سخنرانى خود ميگويد :
« اشعارى هم دربارهء فتوت سروده شده ومن باب مثال « فتوتنامهء » شاعر إيراني هاتفى كه در سال 927 ه مطابق با 1521 م وفات يافته قابل ذكر است » « 3 » اما سعيد نفيسى در صحت اين قول ابراز ترديد نموده ونوشته است : . . من اين نكته را درست نميدانم زيرا كه در هيچجا چنين چيزى به هاتفى نسبت نداده اند وبگمانم نامهء منظومهء « فتوحات شاهى » هاتفى را كه در مورد جهانگشايىهاى شاه إسماعيل سروده است « 4 » وى « فتوتنامه » خوانده باشد « 5 » . آقاى احمد گلچين معاني هم در اين مورد مىنويسد : « در اين سخنرانى فتوتنامهء منظوم ومستقلى به عبد اللّه هاتفى نسبت داده شده است كه ما از وجود آن بىخبريم » « 6 » اينجانب كه خود اين بحث جالب را با دقت تمام تعقيب مىكرده ودر حل آن سعى داشته ، سرانجام عكسي از فتوتنامهء منظوم هاتفى را كه در كتابخانهء سلطنتى آلمان فدرال نگهدارى مىشود بمساعدت اولياى آن كتابخانه بدست آوردهام . « 7 »
فتوتنامهء مزبور - كه منظوم نيز هست - همان است كه سعيد نفيسى در چاپ سوم ديوان عطار نيشابورى بنام آن شاعر منتشر ساخته « 8 » بنابراين هم پروفسور تيشنرو هم نفيسى اين فتوتنامه را در دست داشتهاند ولى يكى به نسخهاى از
هامش
( 1 ) - فتوتنامهء فارسي هاتفى 1932 م .613 - 403 . PP bocaJ . G tfirhcstseF( 2 ) - دىماه 1335 ش .
( 3 ) - ص 80 مجلهء مذكور .
( 4 ) - يعنى شاهنامهء حضرت شاه إسماعيل .
( 5 ) - سرچشمهء تصوف در إيران ، ص 216 - 217 .
( 6 ) - فرهنگ إيران زمين جلد 11 سال 1342 ش ، ص 94 .
( 7 ) - شمارهء2 Y.
( 8 ) - ديوان چاپ 1339 ش ، ص 92 - 95 .