چپ وهر شخصي حالت وحيرت آن شب را حكايت ميكردند كه امشب حضرت مولانا در خانهء من چنان كرد وچنين گفت وغلغله در ميان ايشان افتاده بود وخلايق درين قضية حيران مانده . . . » « 1 » پس تعجب نيست كه على همداني اينهمه غزليات را در شبى سروده باشد .
كاتب نسخهء خطى شمارهء 28 / 4250 كتابخانهء ملى ملك در آخر غزليات واشعار مير سيد على همداني نوشته است كه أو ( على همداني ) در شبى اينهمه اشعار گفته وصبح ديگر ترك شعر كرده وديگر شعري نگفته است ولى اين درست نيست زيرا سيد در تمام عمر با بركت خودش گاهگاه به شعرگويى پرداخته وسرودن چهل ويك غزل در يك شب موجب نمىشود كه أو ديگر شعري نگفته باشد .
سبك شعر على همداني
أمير سيد على همداني أساسا صوفي پاكدل وپاكباز بود وبه شعر وشاعرى بجز براي مقاصد اصلاح طلبانه وراهنمائى ديگران علاقهاى نداشت . سيد طبق روش فرقهء « كبروى » به سماع توجه خاص داشته وخود هم سماع ورقص ميكرده است وميدانيم كه اين عوامل محرك شعر صوفيانه بوده است . براي همين است كه أو جذبات درونى وكيفيات روحاني خود را گاهگاه در لباس شعر جلوه ميداده است . بنابرين اشعار أو داراى جنبههاى عرفانى ودرونى وذوقي است والبتة با وجود حرارت وگرمى زياد ، كلام وى بمرتبهء معاصرين چون محمود شبسترى وحافظ نمىرسد .
صاحب نگارستان كشمير على همداني را در گروه شعراى تواناى زبان فارسي شمرده وهمينطور آقاى دكتر محمد ظفر خان أستاذ زبان وأدبيات فارسي در دانشكدهء دولتي فيصل آباد سوز وحرارت وگرمى غزلهاى عرفانى سيد را مورد تمجيد وتحسين قرار داده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - تذكرهء شيخ كججى ، ص 132 - 133 .
( 2 ) - نگارستان كشمير ، ص 276 وشعراى فارسي زبان كشمير پيش از دورهء تيموريان در شبه قارهء پاكستان وهند ( پايان نامه بزبان انگليسى ، ص 72 ) .