مسلمانان بهتدريج بازگشتند و با اجتماع بر گرد رسول خدا به مقاومت پرداختند ؛ طولى نكشيد كه پرچمدار سپاه دشمن توسط على عليه السلام كشته شد « 2 » و با امداد غيبى خداوند « 3 » سپاه هوازن به سختى شكست خورد و چهارهزار نفر اسير ، دوازدههزار شتر و غنايم بسيار ديگر به دست مسلمانان افتاد . « 4 » پس از پايان جنگ ، پيامبر اسلام ، بنا بر تقاضاى سران قبايل شكستخورده كه مسلمان شده بودند ؛ اسيران را آزاد كرد . « 5 » شهداى اين جنگ چهار نفر ذكر شده است . « 6 » خداوند از شكست اوّليهء مسلمانان و پيروزى بعدى آنان در پرتو امداد غيبى او ، چنين ياد مىكند : خداوند شما را در مواضع بسيارى يارى كرده است ، و [ نيز ] در روز « حُنين » ، آن هنگام كه شمارِ زيادتان شما را به شگفت آورده بود ، ولى به هيچ وجه از شما دفع [ خطر ] نكرد ، و زمين با همهء فراخى ، بر شما تنگ گرديد ، سپس درحالىكه پشت [ به دشمن ] كرده بوديد برگشتيد . آنگاه خدا آرامش خود را بر فرستادهء خود و بر مؤمنان فرود آورد ، و سپاهيانى فرو فرستاد كه آنها را نمىديديد و كسانى را كه كفر ورزيدند عذاب كرد و سزاى كافران همين بود . « 1 »
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 290
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٢٩٠
هامش
( 2 ) . ابنواضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 52 .
( 3 ) . توبه ( 9 ) : 26 .
( 4 ) . طبرسى ، اعلامالورى ، ج 2 ، ص 116 . ابنسعد تعداد اسيران و ميزان غنايم را شش هزار اسير ، بيست و چهار هزار شتر ، بيش از چهل هزار گوسفند و چهار هزار اوقيهء نقره ، نوشته است . ( الطبقاتالكبرى ( بيروت : دارصادر ) ، ج 2 ، ص 152 . )
( 5 ) . ابنسعد ، پيشين ، ص 153 - 155 ؛ طبرى ، پيشين ، ص 132 و 135 .
( 6 ) . ابنهشام ، پيشين ، ص 101 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ص 152 ؛ واقدى ، پيشين ، ص 922 ؛ ابنواضح ، پيشين ، ص 52 ؛ طبرى ، پيشين ، ص 132 .
( 1 ) . « لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِى مَوَاطِنَ كَثيرَةٍ وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الأرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرينَ * ثُمَّ انزَلَ اللّهُ سَكينَتَهُ عَلىْ رَسولِهِ وَ عَلى المؤمنينَ وَ انزَلَ جُنُوداً لَّمْ تَرَوْها وَ عَذَّبَ الَّذينَ كَفَرواْ وَ ذْلِكَ جَزآءُ الكفرينَ . » ( توبه ( 9 ) : 25 - 26 . )