در سال هشتم هجرت ، قبيلهء بنىبكر ، شبانه به قبيلهء خزاعه حمله كردند . در اين حمله قريش با اسلحه و افراد نظامى ، با بنىبكر همكارى كردند و گروهى از خزاعىها را به قتل رساندند . با اين كار ، پيمان حديبيه نقض گرديد . « 2 » بهدنبال استمداد رئيس قبيلهء خزاعه از پيامبر اسلام ، حضرت اعلام بسيج عمومى كرد « 3 » و تصميم گرفت با سپاهى به مكه حمله كند ، و براى آنكه حركت مسلمانان به اطّلاع قريش نرسد و دشمن غافلگير شود و مكه بدون مقاومت و خونريزى سقوط كند ، مقصد را پنهان داشت « 4 » و دستور داد راه مكه تحت مراقبت قرار گيرد « 5 » و از خداوند خواست كه قريش را از اين حركت ، بىخبر نگه دارد . « 6 » پيامبر اسلام با جمعآورى نيرو ، با يك سپاه دههزار نفرى « 7 » به سمت مكه حركت كرد . تدبير آن حضرت مؤثر واقع شد و تا هنگامى كه ارتش اسلام در پشت دروازهء مكه ( مَرّالظّهران ) اردو زد ، جاسوسان قريش از حادثه آگاه نشدند ! عباس ، عموى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، تا آن سال در مكه اقامت داشت و هنگام حركت ارتش اسلام به سوى مكه ، رهسپار مدينه بود و در منزل جُحفه به حضور پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله رسيد و همراه مسلمانان به مكه بازگشت . او در آخرين شبى كه ارتش اسلام بيرون مكه اردو زده بود ، در بيرون شهر به ابوسفيان برخورد و او را به حضور پيامبر اسلام آورد . « 1 » ابوسفيان با مشاهدهء ارتش مجهّز و انبوه اسلام سخت مرعوب شد . رسول خدا او را مورد عفو قرار داد و
تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 282
مساهمون: مهدى پيشوايى
ص٢٨٢
هامش
( 2 ) . ابنهشام ، السيرةالنبوية ، ج 1 ، ص 33 ؛ واقدى ، المغازى ، ج 2 ، ص 783 ؛ ابنواضح ، تاريخ يعقوبى ( نجف : المكتبة الحيدرية ، 1384 ه . ق ) ، ج 2 ، ص 47 . ابنهشام مىگويد : « در اين حمله يك نفر از خزاعىها كشته شد . » ( ج 4 ، ص 33 ) اما واقدى و ابنسعد تعداد مقتولان را بيست نفر نوشتهاند ، ( المغازى ، ج 2 ، ص 784 ؛ الطبقاتالكبرى ، ج 2 ، ص 134 . )
( 3 ) . واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 799 - 800 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 135 .
( 4 ) . واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 796 - 802 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 134 .
( 5 ) . واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 787 - 796 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 134 .
( 6 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 4 ، ص 39 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 134 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 47 .
( 7 ) . ابنهشام ، پيشين ، ج 4 ، ص 42 ، 63 ؛ ابنسعد ، پيشين ، ج 2 ، ص 135 ؛ واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 801 .
( 1 ) . ابنهشام ، پيشين ، ص 42 ، 44 ، 46 ؛ واقدى ، پيشين ، ج 2 ، ص 817 - 819 .