تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 258

فرهنگ و سنت جاهلى و قبيلگى مىبايست به نفع بنىقريظه داورى كند ، اما او تحت تأثير توصيه‌هاى افراد قبيلهء خود قرار نگرفت و اعلام كرد كه از سرزنش هيچ سرزنش‌كننده‌اى باك نخواهد داشت . آن‌گاه پس از أخذ تأييد از طرفين ، حكم داد كه مردان آنان كشته شوند و زنان و فرزندانشان اسير و اموالشان به غنيمت گرفته شود . اين حكم به مورد اجرا گذاشته شد . حُيّىبن‌اخطب ، رئيس بنىنضير كه در تشويق آنان به نقض پيمانشان با مسلمانان نقش داشت جزء كشته‌شدگان بود ؛ زيرا او به بنىقريظه قول داده بود كه در كنار آنها خواهد بود و در صورت شكست ، در سرنوشت آنان شريك خواهد شد . وى كه در آخرين لحظات ، به خاطر خيانت و فتنه‌انگيزى ، مورد توبيخ قرار گرفته بود ، به جاى اعتراف به گناهان و اظهار ندامت ، سرنوشت تلخ خود و بنىقريظه را معلول جبر و تقدير حتمى خدا خواند . او به پيامبر اسلام گفت : « من از دشمنى با تو پشيمان نيستم ، اما هركس را خداوند خوار سازد خوار مىگردد . » آن‌گاه خطاب به مردم گفت : « در برابر ارادهء خداوند باكى نيست ، و اين ، شكست و ذلّتى قطعى است كه از ناحيهء خداوند بر بنىاسرائيل مقدر شده است . » « 1 » پيامبر اسلام گروهى از اسيران را توسط يكى از مسلمانان به نجد فرستاد تا از محل فروش آنها اسب و اسلحه براى مسلمانان خريدارى كند . « 2 » قرآن كريم از فرجام تلخ آنان چنين ياد مىكند : و خداوند گروهى از اهل كتاب [ / يهود ] را كه از آنان [ / مشركان ] حمايت كردند از قلعه‌هايشان پايين كشيد و در دلهايشان رعب افكند [ و كارشان به جايى رسيد كه ] گروهى را مىكشتيد و گروهى را اسير مىكرديد . و زمينها و خانه‌ها و اموالشان و زمينى را كه در آن پا ننهاده بوديد ، در اختيار شما گذاشت ، و خداوند بر هر چيزى تواناست . « 1 »