تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 224

نمىدادند ؛ چنان‌كه حمزه با وساطت شخص بىطرفى ، از جنگ خوددارى كرد . « 1 » با توجه به اين قراين و شواهد ، گويا پيامبر از اين مانورها هدفهاى خاص را تعقيب مىكرد از جمله : 1 . تهديد خط بازرگانى قريش به شام . كاروانهاى بازرگانى مكه ، از نزديكىهاى مدينه ، بين اين شهر و كرانهء درياى سرخ عبور مىكردند و نمىتوانستند بيش از 130 كيلومتر از شهر فاصله بگيرند . « 2 » پيامبر اسلام با اين حركتها مىخواست به قريش تفهيم كند كه اگر بخواهند در مدينه نيز ( همچون مكه ) از آزادى عمل مسلمانان جلوگيرى كنند ، خط بازرگانى آنها در معرض خطر قرار خواهد گرفت و امكان ضبط مال‌التجارهء آنها توسط مسلمانان وجود دارد . « 3 » اين تهديد طبعاً براى مشركان مكه كه تجارت براى آنها امرى حياتى بود ، عامل بازدارنده‌اى نيرومند و هشدارى جدى بود تا در ارزيابىهاى خود در برخورد با مسلمانان تجديدنظر كنند . البته نبايد ترديد داشت كه مسلمانان حق داشتند اموال مشركان مكه را ضبط كنند ؛ چرا كه آنها مهاجران را مجبور به ترك مكه كرده و خانه و كاشانه و دارايى آنها را تصاحب نموده بودند « 4 » اما نبايد از نظر دور داشت كه شعاع كار ، از انتقام‌جويىهاى شخصى و