در خاتمهء پيمان ، به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله ، دوازده نفر نماينده ( / نقيب ) از ميان خود انتخاب كردند ( شوراى مركزى ) تا پس از بازگشت به يثرب تا زمان هجرت رسول خدا ، امور آنان را سرپرستى كنند « 1 » و اين ، نشانهاى از رفتار تشكيلاتى پيامبر اسلام و سعى آن حضرت در سازماندهى نيروهاى موجود است .
آغاز هجرت به يثرب
با تمام پنهانكارىها كه پيامبر و يثربيان به كار بردند ، قريش از اين بيعت آگاه شده ، در صدد دستگيرى بيعتكنندگان برآمدند ، اما در اثر سرعت عمل آنان كه بىدرنگ مكه را ترك گفتند ، جز يك نفر از اعضاى پيمان ، كسى گرفتار نشد . پس از رفتن يثربيان ، قريش كه دريافته بودند پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله حاميان و پايگاهى در يثرب به دست آورده است ، سختگيرى نسبت به مسلمانان را شدت بخشيدند و بيش از پيش به آنان ناسزا مىگفتند و آزار مىدادند ، بهطورىكه يكبار ديگر زندگى درمكه ( همچون پيش از هجرت به حبشه ) طاقتفرسا گشت . « 2 » از اين رو پيامبر اسلام به مسلمانان اجازه داد تا به يثرب هجرت كنند و فرمود : « رهسپار يثرب شويد ، خداوند براى شما برادران ، و محل امنى قرار داده است . » « 3 » مسلمانان بهتدريج ظرف دو ماه و نيم ( نيمهء ذيحجه تا آخر صفر ) « 4 » با تمام مشكلاتى كه قريش سر راه آنها ايجاد مىكردند ، روانهء يثرب شدند و در مكه جز پيامبر ، على ، ابوبكر و چند تن ديگر ، مسلمانى باقى