تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 166

مساهمون:

ص١٦٦

به دنبال امضاى اين پيمان ، به پيشنهاد ابوطالب ، « 1 » همهء افراد بنىهاشم ، چه مسلمان و چه كافر ، « 2 » ( به جز ابولهب ) در « شعب ابىطالب » « 3 » گردآمدند « 4 » و درمدت سه سال « 5 » - كه عملًا تحريم ادامه داشت - درآنجا به‌سر بردند . گرچه پيمان قريش ، جنبهء اجتماعى و اقتصادى داشت ؛ اما چون خشم و كينهء قريش به پيامبر و بنىهاشم به اوج خود رسيده بود و اعلام مىكردند كه تنها راه سازش ميان ما و بنىهاشم ، كشتن محمد است ، از اين جهت ا بوطالب نسبت به جان رسول خدا و بنىهاشم

هامش
( 1 ) . بلاذرى ، پيشين ، ص 230 ؛ ابن شهرآشوب ، پيشين ، ج 1 ، ص 63 ؛ ابن‌اسحاق ، السير والمغازى ، تحقيق : سهيل زكار ( بيروت : دارالفكر ، ط 1 ، 1398 ه . ق ) ، ص 159 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 19 ، ص 18 .
( 2 ) . ابن‌ابىالحديد ، شرح نهج‌البلاغه ، تحقيق : محمد ابوالفضل ابراهيم ( قاهره : دار احياء الكتب العربية ، 1961 م ) ، ج 14 ، ص 64 ؛ فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ( بيروت : مؤسسة الأعلمى للمطبوعات ، ط 1 ، 1406 ه . ق ) ، ص 63 .
( 3 ) . « شِعْب » به معناى درّه و شكاف ميان دو كوه است . « شعب ابىطالب » كه بعدها به نام « شعب ابويوسف » معروف گرديد ، از آنِ عبدالمطلب بوده است ، هنگامى كه چشمان وى كم‌سو شد ، آن را ميان فرزندانش تقسيم كرد ، پيامبر نيز سهم پدرش عبدالله را گرفت . بنىهاشم در اين دره منزل داشته‌اند . ( ياقوت حموى ، معجم‌البلدان ، ج 3 ، ص 347 . ) براساس بررسىهاى جديدى كه به‌عمل آمده ، شعب‌ابىطالب - بر خلاف تصور برخى - در حَجون كه امروز در ميان اهل مكه به نام « جنةالمَعْلاة » و در بين ايرانيان به « قبرستان ابوطالب » معروف است نبوده ، بلكه در نزديكى مسجدالحرام و دركنار كوه صفا و دماغهء شمالى كوه ابوقبيس قرار داشته است . تولد پيامبر اسلام و نيز خانهء حضرت خديجه در همين دره بوده و پيامبر اسلام تا هجرت ، در آن سكونت داشته است . پس از هجرت پيامبر به مدينه ، عقيل‌بن‌ابىطالب آن را تصرف كرد . پس از وى محمدبن‌يوسف ثقفى - برادر حجاج - آن را از فرزندان عقيل خريد و به منزل خود درآن محل ضميمه ساخت . گويا از آن به بعد بوده كه به شعب ابىيوسف تغيير نام داده و برخى از مورخان قديم ، به اين نام از آن ياد كرده‌اند . زادگاه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله دراين محل مشخص بوده و در زمان ملك عبدالعزيز سعودى ، شهردار مكه آن را تبديل به كتابخانه كرده و در سال 1399 ه . در طرح توسعهء خيابان غزّه از بين رفته است ( فصلنامهء ميقات حج ، شماره 3 ، بهار 1372 ، مقالهء سيدعلى قاضى عسكر ، تحقيقى پيرامون شعب ابىطالب ، ص 149 - 171 . )
( 4 ) . اول محرم سال هفتم بعثت ( ابن‌سعد ، الطبقات‌الكبرى ، ج 1 ، ص 209 . )
( 5 ) . ابن‌سعد ، پيشين ، ص 209 ؛ بلاذرى ، پيشين ، ص 233 - 234 ؛ ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 25 ؛ ابن‌اثير ، الكامل فىالتاريخ ( بيروت : دارصادر ) ، ج 2 ، ص 87 ؛ فتال نيشابورى ، پيشين ، ص 63 - 64 .