ارزيابى روايات معراج
پيرامون سفر آسمانى پيامبر اسلام ، روايات فراوانى نقل شده است كه طبرسى - مفسّر نامدار و برجسته - آنها را به چهار دسته تقسيم مىكند : 1 . رواياتى كه به خاطر متواتربودن ، قطعى و مسلّم است ؛ مانند اصل معراج . 2 . رواياتى كه شامل مسايلى است كه هيچ مانع عقلى از قبول آن نيست و با هيچ اصل مسلمى منافات ندارد ؛ مانند سير پيامبر در آسمانها و مشاهدهء پيامبران و بهشت و دوزخ و امثال اينها . 3 . احاديثى كه ظاهر آنها با اصول مسلمى كه از آيات و روايات اسلامى در دست داريم ، منافات دارد ، ولى با اين حال قابل تأويل و توجيه است . بايد اين گونه احاديث را تأويل كرد بهطورىكه با اعتقاد درست و دليل استوار ، سازگار باشد ؛ مانند رواياتى كه مىگويد : پيامبر ، گروهى از بهشتيان را در بهشت و گروهى از دوزخيان را در دوزخ ديد كه بايد گفت اين صحنهها ، به نوعى تمثّل و تجسّمى از بهشت و دوزخ واقعى بوده است . 4 . مطالبى كه ظاهر آنها قابل قبول نيست و قابل تأويل و توجيه نيز نمىباشد ؛ مانند اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله در اين سفر خدا را با چشم ظاهرى ديد و با او سخن گفت و روى تخت خدا ، در كنار او نشست ! . اينگونه مطالب ، باطل و بىاساس است . « 2 » به اعتقاد علماى اماميه ، معراج پيامبر اسلام جسمانى بوده است يعنى او با « جسم » و « روح » خود به اين سفر رفته است . « 3 » « 4 » بنابر روايات اسلامى ، نمازهاى پنجگانهء شبانهروزى در سفر معراج واجب گرديد . « 5 » اگر