تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 164

مساهمون:

ص١٦٤
خداوند از داشتن جسم و ماده ومكان منزه است . « 1 »

ارزيابى روايات معراج

پيرامون سفر آسمانى پيامبر اسلام ، روايات فراوانى نقل شده است كه طبرسى - مفسّر نامدار و برجسته - آنها را به چهار دسته تقسيم مىكند : 1 . رواياتى كه به خاطر متواتربودن ، قطعى و مسلّم است ؛ مانند اصل معراج . 2 . رواياتى كه شامل مسايلى است كه هيچ مانع عقلى از قبول آن نيست و با هيچ اصل مسلمى منافات ندارد ؛ مانند سير پيامبر در آسمانها و مشاهدهء پيامبران و بهشت و دوزخ و امثال اينها . 3 . احاديثى كه ظاهر آنها با اصول مسلمى كه از آيات و روايات اسلامى در دست داريم ، منافات دارد ، ولى با اين حال قابل تأويل و توجيه است . بايد اين گونه احاديث را تأويل كرد به‌طورىكه با اعتقاد درست و دليل استوار ، سازگار باشد ؛ مانند رواياتى كه مىگويد : پيامبر ، گروهى از بهشتيان را در بهشت و گروهى از دوزخيان را در دوزخ ديد كه بايد گفت اين صحنه‌ها ، به نوعى تمثّل و تجسّمى از بهشت و دوزخ واقعى بوده است . 4 . مطالبى كه ظاهر آنها قابل قبول نيست و قابل تأويل و توجيه نيز نمىباشد ؛ مانند اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله در اين سفر خدا را با چشم ظاهرى ديد و با او سخن گفت و روى تخت خدا ، در كنار او نشست ! . اين‌گونه مطالب ، باطل و بىاساس است . « 2 » به اعتقاد علماى اماميه ، معراج پيامبر اسلام جسمانى بوده است يعنى او با « جسم » و « روح » خود به اين سفر رفته است . « 3 » « 4 » بنابر روايات اسلامى ، نمازهاى پنج‌گانهء شبانه‌روزى در سفر معراج واجب گرديد . « 5 » اگر

هامش
( 1 ) . بحرانى ، تفسيرالبرهان ( قم : دارالكتب العلمية ، 1393 ه . ق ) ، ج 2 ، ص 400 .
( 2 ) . مجمع‌البيان ( تهران : شركةالمعارف ) ، ج 6 ، ص 395 ، تفسير آيهء 1 سورهء اسراء .
( 3 ) . مجلسى ، پيشين ، ج 18 ، ص 290 ؛ تفسير نمونه ، ج 12 ، ص 17 به بعد .
( 4 ) . در مورد امكان معراج با توجه به قوانين علمى امروز ، ر . ك : تفسير نمونه ، ج 12 ، ص 17 - 20 ؛ فروغ ابديت ، ج 2 ، ص 393 .
( 5 ) . كلينى ، الفروع من‌الكافى ، ( تهران : دار الكتب الاسلامية ، ط 2 ، 1362 ) ، ج 3 ، ص 482 - 487 ؛ ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 213 ؛ صحيح بخارى ، تحقيق : الشيخ قاسم‌الشماعى الرفاعى ، ( بيروت : دارالقلم ، ط 1 ، 1407 ه . ق ) ، ج 5 ، مناقب‌الأنصار ، باب 104 ، ص 132 - 134 ؛ شيخ محمد بن‌حسن حرّ عاملى ، وسايل الشيعه ، ( بيروت : دار احياءالتراث العربى ، ط 4 ) ، ج 3 ، كتاب الصلاة ، ص 7 ، حديث 5 ، ص 35 ، حديث 14 ، ص 60 ، حديث 6 ؛ مجلسى ، پيشين ، ج 18 ، ص 348 ؛ سيدهاشم بحرانى ، پيشين ، ج 2 ، ص 933 .