تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 151

مساهمون:

ص١٥١

اعلام حمايت ابوطالب

به دنبال تهديدهاى قريش ، ابوطالب ( تحت پوشش خويشاوندى ) از پيامبر اسلام ، اعلام حمايت و افراد قبيلهء بنىهاشم را اعم از مسلمان و بت‌پرست ، براى اين منظور بسيج كرد . او به قريش اخطار نمود كه در صورت تعرّض به برادرزادهء او ، از انتقام‌جويى بنىهاشم در امان نخواهند بود ! « 1 » چون جنگ قبيلگى كارى خطرناك و عاقبت آن نامعلوم بود و سران قريش هنوز آمادگى براى قبول چنين خطرى را نداشتند ، نتوانستند تهديد خود را به مورد اجرا بگذارند و ناكام ماندند . از ميان بنىهاشم ، تنها ابولهب ، در صف دشمنان قرار گرفت .

علل و انگيزه‌هاى مخالفت قريش

در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه چرا قريش از همان سالهاى اوّل دعوت آشكارِ پيامبر صلى الله عليه و آله كه هنوز از تعليمات اسلام و احكام قرآن جز اندكى نازل نشده بود ، به مخالفت برخاستند ؟ آنها از آياتى كه در سالهاى اول رسالت پيامبر نازل شده بود ، چه خطرى احساس كردند كه به موضع‌گيرى پرداختند ؟ آيا جبهه‌گيرى آنان فقط به حكم پاىبندى به بت و بت‌پرستى بود يا عواملى ديگر نيز در ميان بود ؟ ( البته سخن دربارهء انگيزه‌هاى اشراف و سران قريش است ، اما تودهء مردم ، دنباله‌روى سران قبايل خويش بودند و برانگيختن احساسات آنها و بسيج كردنشان بر ضد آيين جديد ، چندان دشوار نبود ؛ زيرا آنها نسبت به عقايد و آداب و رسوم خويش چنان پاىبند بودند كه در برابر هرگونه آيين جديد ، عكس‌العمل نشان بدهند . ) « 1 » با توجه به قدرت ، نفوذ و موقعيت والاى قريش در مكه ، شايد درك علت مخالفت آنان دشوار نباشد ؛ زيرا چنان‌كه در بحث تجارت و كليددارى قريش توضيح داده شد ، اين قبيله قدرت اقتصادى و اجتماعى مكه را در انحصار خويش درآورده و هيچ رقيبى را تحمل

هامش
( 1 ) . ابن‌هشام ، پيشين ، ص 287 ؛ طبرى ، پيشين ، ص 220 ؛ ابن شهرآشوب ، مناقب آل ابىطالب ( قم : المطبعة العلمية ) ج 1 ، ص 59 ؛ ابن‌اثير ، پيشين ، ص 65 ؛ ابن‌كثير ، پيشين ، ص 477 ؛ حلبى ، پيشين ، ص 463 .
( 1 ) . خداوند در قرآن ، در موارد متعددى ، از تعصّب دينى و تبعيّت و تقليد آنان از سنن و عقايد موروثى ياد و آن را محكوم مىكند . از آن جمله در بقره ( 2 ) : 170 ، مائده ( 5 ) : 104 ، يونس ( 10 ) : 78 ، لقمان ( 31 ) : 21 ، زخرف ( 43 ) : 22 - 23 .