عذب ، آب خوش و گوارا را گويند « 1 » . و اجاج ، تلخ و ناگوارا را گويند و بعضى از لغويّين گفتهاند كه اجاج آب شور است . و عذبا و اجاجا هر دو حال است از مياه و حال مؤكّده است .
و در اكثر از نسخ ، صمّ با الف و لام تعريف واقع است و در اين صورت ، صياخيد صفت است از براى او به اعتبار تضمّن صياخيد معناى مستحكمات و اصلاب را ، پس اين تضمّن مصحّح مىشود از براى وقوع جامد در مقام صفت ، زيرا كه صفت بايد كه يا مشتق باشد يا مؤوّل به مشتق و صفت ، صفت توضيحيّه است ، يا كاشفه است ، يا مبيّنه است ، يا احترازيّه است ، يا از مقولهء توصيف شىء است به اوصاف لازمهء آن شىء ، مانند ظلمة ظلماء و كلب اكلب ، كه در اين صورت افادهء تأكيد و مبالغه مىكند ، و احتمال دارد كه « الصّياخيد » بدل يا عطف بيان باشد از لفظ « الصمّ » .
« و انزلت من المعصرات ماء ثجّاجا و جعلت الشّمس و القمر للبريّة سراجا وهّاجا » .
و فرو فرستادى از ابرها باران ريزنده و جارى شونده از براى كفايت اسباب آدميان و باقى جانوران و گردانيدى آفتاب و ماه را از براى خلايق ، چراغ روشن و تابان .
بيان اللّغات :
معصرات يعنى ابرهايى كه باران را فشار مىدهند تا آنكه آب از او بريزد و از جسم او جدا شود ، و بعضى از مفسّرين به معناى بادهايى كه ابرها را مىفشارند يا باران را عصر مىكنند ، تفسير كردهاند . و ثجّ الماء اي سال ، و ثجّ و ثجوج به معناى سيلان آب و باران و ريخته شدن باران است به تندى از آسمان ، و ثجّاج صيغه مبالغه است و صفت ماء است . سراج : چراغ . وهج النّار و يهج وهجا و وهجانا : اتّقدت ، و وهّاج هم صفت مبالغه است ، يعنى نيك روشن شونده .
و اين فقره اقتباس است از آيهء شريفه كه در سورهء مباركهء « عمّ » « 2 » واقع است . و بريّه به معناى مخلوق و آفريده شده است و مراد از او خلايق است ، زيرا كه اسم جنس
هامش
( 1 ) ى : گوارا گويند .
( 2 ) سورهء نبأ .