1 - كسانى كه خداوند اجازه داده كه در حق آنها شفاعت شود و آنها كسانى هستند كه دينشان مرضى و پسنديده حق باشد 2 - كسانى كه درباره آنها شفاعت فايدهاى ندارد و خداوند اذن شفاعت نداده و آنها كفار و معاندين و كسانى هستند كه داراى دين پسنديده نباشند و اما آياتى كه بطور اطلاق نفى شفاعت مىكند مانند
وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
« 1 » ( بترسيد از روزى كه كفايت نكند نفسى از نفس ديگر چيزى را و شفاعتى درباره او پذيرفته نگردد و فدا و عوض از او گرفته نشود و ايشان يارى كرده نشوند ) و مانند
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ
« 2 » ( پيش از آنى كه بيايد روزى كه خريد و فروش و دوستى و شفاعت در آن نباشد ) و مثل
ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ
« 3 » ( براى ستمكاران خويش مشفق و شفيع مطاعى نباشد ) و مثل
فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ
« 4 » ( شفاعت شفاعت كنندگان ايشان را نفع نبخشد ) اوّلا در مورد كفّار است زيرا در آيه چهارم در مورد سؤال از اهل دوزخ و علت آمدن آنها به آتش ميفرمايد
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ »
هامش
* * - متصل باشد مثل « اكرم العلماء العدول » چه استثناء باشد مانند « اكرم العلماء الا الفساق » چه منفصل باشد « مثل اكرم العلماء و لا تكرم الفساق من العلماء » بعام و مطلق عنوان ميدهد يعنى مصاديق عام را دو دسته مىكند عالم عادل و عالم فاسق ، و لذا تمسك بعام در شبهات مصداقيه جايز نيست مگر آنكه برگشتش بتخصيص زائد شود و آيات شفاعت از اين گونه است
( 1 ) . سوره بقره آيه 45
( 2 ) . سوره بقره آيه 255
( 3 ) . سوره مؤمن آيه 19
( 4 ) . سوره مدثر آيه 48