تطويل است و در محل مناسب بقسمتى از آنها اشاره خواهيم كرد انشاء اللَّه تعالى
گفتار نهم در كيفيت نزول قرآن و مراتب آن
و اين موضوع را در ضمن سه امر بيان ميكنيم :
امر اوّل : بطورى كه از آيات قرآن استفاده مىشود براى قرآن يك مرتبه جمعى بوده كه در لوح محفوظ
بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ
« 1 » و ام الكتاب
وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ
« 2 » و كتاب مكنون
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ
« 3 » قرار داشته و يك مرتبه تفريقى كه سوره بسوره و آيه به آيه بمرور زمان بر پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نازل شده و حضرت براى مردم تلاوت فرموده چنان كه ميفرمايد
وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا
« 4 » ( قرآن را متفرق نازل كرديم براى اينكه با مهلت و درنگ بر مردم قرائت كنى و بتدريج آن را نازل كرديم بتدريج نازل كردنى ) و درباره لوح محفوظ و حقيقت آن اخبار و كلمات مفسّرين مختلف است از بعض اخبار « 5 » استفاده مىشود كه براى خداوند دو لوح است : لوح محفوظ كه در او است آنچه تا قيامت واقع مىشود و غير قابل تغيير و محتوم است و علم آن بپيغمبر و ائمه اطهار داده شده است و لوح محو و اثبات كه مربوط بامور قابل تغيير و بداء است و علم آن
هامش
( 1 ) . سوره بروج آيه 21 و 22
( 2 ) . سوره زخرف آيه 3
( 3 ) . سورة الواقعه آيه 77
( 4 ) . سورة الاسراء آية 106
( 5 ) . بحار جلد 14 صفحه 88 و 89