بنا بر اين ممكن است درباره حروف مقطعه قرآن همين مقصود منظور باشد و رمزى بين خدا و رسول اوست كه جز پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و راسخين در علم نميدانند و ما درباره آنها سخنى نميتوانيم بگوئيم حتّى اگر خبر معتبرى در اين مورد بيابيم چون مفيد يقين نيست و ادلّه حجيّت اخبارهم شمولش در اين گونه موارد كه مربوط به احكام نيست معلوم نميباشد نميتوان به آن اتكاء نمود و هر چه هر كه بگويد تفسير برأى خواهد بود و « ان اصاب اخطأ »
« ذلِكَ الْكِتابُ »
ذلك از اسماء اشاره مفرد مذكر است و اسم اشاره ذا و كاف براى خطاب و لام براى تأكيد است و اين اسم اشاره براى بعيد است چنانچه ذاك براى متوسط و هذا براى اشاره بقريب مىباشد و در قرآن مجيد هم اسم اشاره بعيد بر قرآن اطلاق شده مانند همين آيه و هم اسم اشاره قريب مانند
هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ
« 1 » و شايد از جهت علوّ مقام و عظمت شأن و رفعت درجه قرآن به اشاره بعيد از آن تعبير فرموده و بواسطه وصول و نزول بفهم مسلمانان به اشاره قريب ، اشاره نموده است و چنانچه خداوند هم بعيد است و هم قريب ، و هم عالى و هم دانى كلام او نيز چنين است و در محل اعراب ذلك در مجمع البيان اقوالى نقل نموده مانند اينكه ذلك خبر مبتداى محذوف باشد يعنى « الكتاب الّذى وعدناك ذلك الكتاب » و يا خبر الم باشد ، و يا مبتداء و خبرش الكتاب و يا لا ريب فيه و يا هدى للمتقين باشد و غير اينها از اقوال ديگر ، و اظهر از همه آنها اينست كه ذلك مبتداء و خبرش
« لا رَيْبَ فِيهِ »
و هدى للمتقين خبر بعد از خبر باشد مانند « الرمان حلو حامض » الف و لام « الكتاب » براى عهد است يعنى كتاب معهود و كتاب در اصل مصدر بمعنى كتابت و نوشتن است و بمعنى مكتوب هم استعمال مىشود مانند حساب بمعنى
هامش
( 1 ) . سوره جاثيه آيه 12