محسوب ، و اطلاق كتاب بر قرآن ، شايد بواسطه اين باشد كه بقلم قدرت حق در لوح محفوظ منقوش گرديده و يا بدست ملائكه نوشته شده بايدى
كِرامٍ بَرَرَةٍ ،
« 1 » و يا بدست مسلمين مجموع بين الدفتين گرديده و خداوند را دو كتاب است ، كتاب تكوينى و كتاب تدوينى ، كتاب تدوينى عبارت از قرآن و كتب آسمانى ديگر است كه بر پيغمبران نازل ميشد و كتاب تكوينى بر دو قسم است :
كتاب تكوينى انفسى كه عبارت از انسان است چنانچه منسوب به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام است كه فرمود
دوائك فيك و ما تشعر * و دائك منك و ما تبصر
أ تزعم انّك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الاكبر
و انت الكتاب المبين الّذى * باحرفه يظهر المضمر « 2 »
( دواى تو در تو است و نميدانى و درد تو از تو است و نمىبينى ، آيا گمان ميكنى تو جسم كوچكى هستى و حال آنكه در تو عالم بزرگ پيچيده شده است ، و تو آن كتاب آشكارايى هستى كه بواسطه احرف آن پنهان هويدا ميگردد ) و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده « 3 » كه فرمود
« الصورة الانسانية هى اكبر حجة « حجج » اللَّه على خلقه و هى الكتاب الّذى كتبه بيده »
( صورت انسانى بزرگترين حجّتى است كه خدا براى خلق قرار داده و آن كتابى است كه بدست قدرت خود نگاشته است ) و كتاب تكوينى آفاقى كه عبارت از همه عالم است كه آيات حق تبارك و تعالى در آن نگاشته است
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ
« 4 »
هامش
( 1 ) . سوره عبس آيه 51
( 2 ) . ديوان منسوب به حضرت
( 3 ) . جامع السعادات
( 4 ) . سوره بقره آيه 53