مع الراء
غنجار
- [ بجيم تازى . به وزن زنگار ] گلگونه باشد [ 1 ] . مثالش كسائى گويد :
[ بيت ]
لاله بغنجار سرخ كرد همه روى * از حسدش خويد بركشيد از آن نيل
غر
- [ بضم ] خايه دبه باشد . مثالش استاد رودكى گويد :
بيت « 1 »
پيسى و گند دهان دارى و پاى * خايگان غر هر يك چو دراى
و حكيم سنائى نيز گويد :
[ بيت ]
از نشان « 2 » دو كونهء من غر * همه پژ پر نشان « 3 » پاى شتر
- -
پژ
يعنى گريوه - - و غر بمعنى آن گرهى نيز بود كه بر گردن و غيره برآيد كه بريدن آن خطرناك باشد مثال اين معنى حالى تاشكندى گويد :
بيت « 1 »
اى غر پيشانيت غرهء ماه صفر * غره به آن غر مشو دور كن اين درد سر
ديگر باد در دهن جمع كردن بود به جهت آنكه كسى دست زند و آن را زنبقل نيز گويند و اين معانى از نسخهء ميرزا منقولست و در تحفه غر و غرغر هر دو خايه دبه باشد . و غرغر بمعنى سخنى نيز باشد كه در زير لب از خشم گويند . و - بفتح هر دو غين - بمعنى غلتكى كه ريسمان بر آن اندازند و كشند آمده .
مثال اين معنى خاقانى گويد :
بيت
بلوح پاى و بپاچال و غرغر و بكره * به نايژه ، بمكوك و بتار و پود و ثياب « 4 »
غمخور
- يعنى خورندهء غم و بوتيمار را نيز گويند [ 2 ] . مثال اين معنى عميد لويكى گويد :
بيت
خبر زين حال چون عنقا شنوده * فسوسى خورده زين غم گشته غمخور
و معنى اول نيز از اين ابيات بكنايه مىتوان فهميد .
غر
- - بفتح - قحبه باشد . و بددل را غردل گويند مثالش خلاق المعانى فرمايد :
بيت « 1 »
بلاى ماست اين دربان غرزن * خداوندا « 5 » بگردان اين بلا را
غتفر
- [ بتاى قرشت و فاء . به وزن جعفر ] گول و احمق باشد . و - بضم غين - نيز به نظر رسيده [ 3 ] .
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - « س » : نشانه .
( 3 ) - « س » : پريشان .
( 4 ) - « س » : نياب .
( 5 ) - « س » : خداوندان .
( 1 ) برهان معنى ناز و غمزه نيز دارد .
( 2 ) اين صورت در برهان نيست و در معنى تيمار غمخورك آورده است .
( 3 ) غت نيز به اين معنى است ( برهان ) .