تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 980

مساهمون:

ص٩٨٠
باشد كه اول بكارند [ 1 ] .

فل

- [ بضم فاء ] نيلوفر باشد در نسخهء ميرزا و در ادات الفضلاء بيخ نيلوفر و چوب درخت آبى باشد .

فرخال

- همان فرخواك مرقوم و در شرح سامى فى الاسامى مسطورست كه : « فرخال اى الشعر الذى لا جعودة فيه » ، يعنى مويى كه پيچيدگى در آن نباشد . مثالش فيروز مشرقى گويد : بيت
سرو سيمين ترا در مشك تر * زلف فرخالت ز سر تا پا گرفت

مع الميم

فام

- گونه و رنگ باشد . و بمعنى قرض نيز آمده كه وام هم گويند . مثال هر دو معنى را سوزنى گويد : شعر
شعر خود را چو كوكب شعرى * جاى بر چرخ نيلفام كنم سخن از كس بعاريت نبرم * كه هم از طبع خويش فام كنم
و نام قصبه‌اى از خراسان كه مولد مولانا شهاب الدين على فامى است كه در ان شاء و شعر و تاريخ ماهر بود [ 2 ] .

فخم

[ بفتح فاء و كسر خاء ] همان بفخم ، بمعنى چادرى كه نثارچينان بر سر چوب كنند تا بدان نثار از هوا گيرند [ 3 ] .

فرزام

- [ به راى مهمله و زاى معجمه . به وزن اندام ] بمعنى سزاوار باشد . مثالش استاد دقيقى گويد : بيت
مكن اى روى نكو زشتى « 1 » با عاشق خويش * كز نكو روئى زشتى نبود فرزاما

فرم

- [ به وزن درم ] دلتنگى و فروماندگى باشد از غم . مثالش خسروانى گويد : بيت « 2 »
رفت برون مير رسيده فرم * پخچ شده كوس و دريده علم
و در نسخهء محمد هندو شاه به - زاى فارسى - [ 4 ] آمده [ 5 ] .

فاجام

- [ به وزن بادام ] همان فجاى مرقوم كه بمعنى بقيهء خرما بر درخت باشد . كذا فى نسخة الحليمى .
هامش
( 1 ) - « س » : رشتى . ( 2 ) - « س » ندارد .
( 1 ) در برهان بمعنى تيرى نيز هست كه پيكان آن دو شاخه باشد . فيلك . بيلك . ( 2 ) در برهان معنى شبه و مانند نيز دارد . ( 3 ) در برهان بمعنى چادرشبى نيز هست كه زير درخت ميوه نگاهدارند و درخت را بتكانند تا ميوه در آن جمع شود . ( 4 ) يعنى : فژم . ( اما برهان ندارد ) . ( 5 ) در برهان دلتنگى و فرومايگى گويد و نيز بفتح اول و سكون ثانى بمعنى دارويى آورده است كه زنان به جهت تنگى شرم به كار دارند .