بيت
قدح ز اشتياق تو بگريست خون * كه دستى سوى او نيازيدهاى
ناسكاليده
- يعنى نينديشيده و بديهه . مثالش شاعر گويد :
بيت
گرنئى ايمن از سپهر كهن * ناسكاليده هيچ كار مكن
نكوهيده
- يعنى عيب كرده شده و قابل سرزنش مثال شيخ سعدى گويد :
بيت
بزرگى هنرمند آفاق بود * غلامش نكوهيده اخلاق بود
نافرهخته
- [ بفتح فاوها و تا و سكون را و خاء ] زشترو و بىادب باشد . مثالش استاد طيان گويد :
شعر « 1 »
زشت و نافرهخته و نابخردى * آدمى رويى و در باطن ددى
مع الياء
ناى
- گلو باشد . مثالش شيخ سعدى گويد :
شعر « 1 »
نهاده پدر « 2 » چنگ در ناى خويش * پسر « 3 » چنگى و نايى آورده پيش
و نايى كه نوازند و قلعهاى كه در آن مسعود سعد سلمان محبوس بوده . به اين دو معنى هم او [ 1 ] گويد :
بيت
نالم ز دل چو ناى من اندر حصار ناى * پستى گرفت همت من زين بلند جاى
و در نسخهء حسين وفائى بمعنى بوق نيز باشد كه در روز جنگ نوازند و ناى روئين نيز گويند يعنى نفير . فردوسى گويد :
بيت
بغريد كوس و بناليد ناى * تو گفتى كه عالم درآمد ز جاى
و در فرهنگ بمعنى آب نيز آورده [ 2 ] و مؤيد اين معنى اين بيت منوچهرى را آورده :
شعر « 1 »
تا باغ پديد آرد برگ گل نيسانى * تا ابر فروبارد ناى « 4 » و نمآزارى « 5 »
نمكزى
- نام حلوائيست كه از عسل و آرد
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - « س » « الف » : بدر . ( متن از « ك » است ) .
( 3 ) - بجز « ك » بسر .
( 4 ) - در ديوان منوچهرى ( ص 107 چاپ دوم نگارنده ) در متن ( ثاد نم ) آمده است . با نسخه بدلهاى :
آب . نار . ثاو . ثاء . ناء . اشك . ماء .
( 5 ) - بجز « ك » : آذارى .
( 1 ) يعنى : مسعود سعد .
( 2 ) اين معنى در برهان نيست .