بيت
ناله را هرچند مىخواهم كه پنهان بركشم * سينه مىگويد كه من تنگ آمدم فرياد كن
و بمعنى جوى و رود نيز آمده چنان كه « 1 » فرخى گويد :
بيت
چگونه حوضى چونان كه هرچه « 2 » انديشم * همى ندانم گفتن صفاتش اندر خور
ز دستبرد حكيمان بر آن پديد نشان * زنالهاى فراوان بدان رسيده اثر
نارده
- [ به سكون راى مهمله و فتح دال ] همان نارد مرقوم كه كنه باشد [ 1 ] .
نژه
- [ بفتح نون و زاى فارسى ] در شرفنامه تير سقف باشد و در نسخهء ميرزا - به زاى تازى - [ 2 ] آمده و بمعنى شاخ درخت نازك و لطيف و ورق زر و نقره كه بر هيأت گلى بريده باشند و بر سر ملوك و داماد نثار كنند نيز آمده در فرهنگ [ 3 ] .
نهرواله
- نام گجرات باشد در شرفنامه و مؤيد . مثالش حكيم خاقانى گويد :
بيت
گرد سپهت به نهرواله * سهم تو بنهروان ببينم
نوسته
- در نسخهء ميرزا و مؤيد الفضلاء بمعنى گريهء در گلو و فرياد باشد اما هيچكدام اشعار بحركتش نكردهاند .
نيوه
- [ به وزن گيوه ] ناله و خروش و نوحه باشد كذا فى الادات . مثالش استاد رودكى گويد :
شعر « 3 »
گوش تو سال و مه برود و سرود * نشنوى نيوهء خروشان را
- - خروسان را نيز مناسب است - - .
نيازيده
- [ به زاى معجمه . به وزن نباليده ] بمعنى نيفكنده باشد و بمعنى آهنگ نكرده و قصد نكرده و دست بسوى چيزى دراز نكرده نيز آمده [ 4 ] .
مثال معنى اخير سراج الدين قمرى گويد :
هامش
( 1 ) - اصل چنانچه .
( 2 ) - « س » : چوناكه . . ؛ « الف » « ك » : . . هركه .
( 3 ) - « س » ندارد .
( 1 ) برهان مترادف نارد بمعنى پشه نيز آورده است .
( 2 ) يعنى : نزه .
( 3 ) در برهان بمعنى نام ستارهاى از ثوابت نيز هست .
( 4 ) برهان مصدر كلمه يعنى نيازيدن را دارد و معنى ناله كردن و نناليدن نيز بدان داده است . ( اما در معنى اخير مركب از يازيده از مصدر يازيدن و نون حرف نفى است ) .