تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1402

مساهمون:

ص١٤٠٢
شعر « 1 »
چو در دشت هيجا بهر سو دود * دل شير از هيبت او نود
و « 2 » عدد تسعين را نيز گويند * و بمعنى ناله كند نيز آمده [ 1 ] . مثال اين دو معنى ناصرخسرو فرمايد : شعر « 1 »
نوان از نود شد كزان درگذشت * ز درد گذشت نود مىنود

نويد

- مژده باشد بنعمت و ضيافت و غيره و هرچه سبب خوشحالى باشد . و در مؤيد و نسخهء وفائى بمعنى نوان يعنى حركت‌كنان و لرزان نيز آمده . مثالش استاد عماره گويد : بيت
نال نونده بسان سوسن آزاد * بنده بر آن نال نال‌وار نويدم
و بخاطر رسيد كه نويد بمعنى متحرك و لرزان شد باشد چنان كه « 3 » ناصرخسرو فرمايد : شعر « 2 »
همان سرو كز بس كشى مىنويد * كنون باز چون مىخوشى مىنود
و بمعنى نالان شد نيز آمده مثال اين معنى لبيبى گويد : [ بيت ]
ز درد دل آن شب بدانسان نويد * كه از ناله‌اش هيچ‌كس نغنويد
« 2 » و در فرهنگ بمعنى اول - بضم نون - آورده و به همين معنى نبيد - بباى موحده - نيز آمده * [ 2 ] .

نابسود

- يعنى دست‌زده نشده و ناسوده چنان كه فردوسى گويد : بيت
بهيشوى داد آن دگر هرچه بود * ز دينار و از جامهء نابسود

نورديد « 4 »

- يعنى پيچيد « 1 » جامه و نامه و امثال آن را . مثالش شيخ سعدى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 3 ) - اصل : چنانچه . ( 4 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است .
( 1 ) در برهان اين معنى نيست و گويد معنى موضع اسفل كه عرب دبر گويد نيز دارد . ( بطريق مجاز ) . ( 2 ) در برهان معنى مژده و مژدگانى و خبر خوش و هر چيز كه سبب خوشحالى شود و اميدوار گردانيدن و وعده كردن بخدمات ديوانى و كارهاى بزرگ و با نفع و فايده نيز دارد . و در معنى لرزيدن و ناله و نوحه كردن بروزن گويد آورده است .