بيت
من نيازومند رويت گشتم و هر دم « 1 » چو من * عاشق يارى به روى آيدش صدگونه نياز
ناگورد و ناگوارد
- [ هر دو بكاف فارسى و سكون راى مهمله ] گرانى شكم باشد از بد هضمى طعام [ 1 ] .
نجند
- [ بجيم تازى ] به وزن و معنى نژند مرقوم باشد .
مع الذال
نخجد « 2 »
- [ بفتح نون و جيم و سكون خاء ] آهن باشد و ديگر سنگ سخت را گويند [ 2 ] و شمس فخرى بمعنى ريم آهن آورده و گفته :
شعر « 3 »
گر آهنگران شكر جود « 4 » تو گويند * بكوره اندرون زر شود جمله نخجد
ناچود « 5 »
- [ بجيم فارسى به وزن نابود ] كاسهء بزرگ و آوند شراب باشد ، كذا فى المؤيد [ 3 ] .
ناوسيد « 6 »
- [ بعد از سين مهمله ياى حطى ] يعنى ضعيفتركيب و لاغر . - - اما حركتش ظاهر نشد - - . [ 4 ] .
نفريد
- [ به وزن ابريق ] يعنى دعاى بد كرد .
مثالش يوسف زليخاى « 7 » فردوسى :
بيت
ز درد دل و جان بناليد سخت * بنفريد « 8 » بسيار بر شوربخت
نهاد
- رسم باشد . مثالش كسائى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » : مردم .
( 2 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است
( 3 ) - « س » ندارد .
( 4 ) - « س » : جودى .
( 5 ) - « س » : ناجود
( 6 ) - « غ » و « ك » : نارسيد .
( 7 ) - « س » : زليخا .
( 8 ) - « س » : بنغزيد ؛ نسخ ديگر بجز « ك » : بنغريد .
( 1 ) در برهان معنى مردم نادلچسب نيز دارد .
( 2 ) در برهان بمعنى ريم آهن نيز هست و گويد نخچذ نيز آمده است .
( 3 ) در برهان ناجود آمده است .
( 4 ) در برهان بر وزن و معنى ( در واقع مبدل ) ناپسند ( ناوسند ) آمده و گويد ناوسيد هم آمده است .