شعر « 1 »
ملنگ
- [ بفتح ميم و لام ] بمعنى بيهوش باشد .
حكيم لبيبى گويد :
شعر « 1 »
ز جا جست چون آتشى بيدرنگ * دل از بادهء عشق مست و ملنگ
و در فرهنگ بمعنى مجرد سر و پا برهنه آورده .
و بمعنى نهى از لنگيدن نيز باشد . مثال اين دو معنى مولانا كاتبى فرمايد « 1 » :
شعر « 1 »
منال كاتبى از سنگلاخ وادى فقر * ملنگ وار بپايان بر اين طريق و ملنگ
ميار عذر كه ره دور و مركبم لنگست * كه عذر لنگ نيايد « 2 » ز رهروان ملنگ
و اين شعر داعى براى معنى سر و پا برهنه ابلغ است كه :
شعر
صفات نور تو رومى رخان بسته نقاب * صفات ظلمت « 3 » تو زنگيان عور ملنگ
ماتورنگ
- [ بضم تاء و سكون واو و نون و فتح راء ] سوسمار باشد . و ماترنگ - بحذف واو - نيز گويند [ 1 ] .
مع اللام
ماكول
. [ بضم كاف تازى ] گلوبندست مثل رسن و غيره [ 2 ] . مثالش شمس فخرى فرمايد :
بيت
بهر مأكول تا بكى دارى * حلق جان را ز غصه در ماكول
و در نسخهء وفائى بمعنى اكول بود يعنى پرخوار و به اين بيت متمسك شده :
بيت « 4 »
قليه كردم دوش و آوردم به پيش * تا بخورند آن دو ماكول « 5 » نهنگ
و در نسخهء ميرزا مالول - بالام - آمده بمعنى شكم بنده و بلند بمرتبه . و در ادات الفضلاء مالول بمعنى غلام بزرگ آمده كذا فى الفرهنگ . و در تحفة - السعادة ماكول و مالول - بكاف و لام - هر دو به اين معنى آمده .
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - در « س » و « الف » نبايد نيز خوانده مىشود .
( 3 ) - « س » : ظلم .
( 4 ) - كلمه از « ك » است .
( 5 ) - « س » : مال .
( 1 ) چلپاسه . سام ابرص . ضب ( برهان ) .
( 2 ) ظاهرا بجاى گلوبند و رسن ، « گلوبنده » و « رس » بوده است كه هر دو بمعنى اكول و شكم بنده است .