دراز باشد گزينه . و بمعنى گنجينه نيز آورده [ 1 ] .
گله
- [ بضم گاف و لام مخفف مفتوح ] زلف باشد در فرهنگ . مثالش ركن الدين صاين گويد :
شعر
سرگشته در هواى تو چون بيدلان صبا * و آشفته بر عذار تو چون عاشقان گله
و بمعنى غوزهء پنبه نيز آورده [ 2 ] .
گونه
« 1 » - چند معنى دارد : اول بمعنى لون باشد يعنى رنگ ؛ دوم بمعنى طرز و روش باشد ؛ سوم بمعنى روى باشد ، [ 3 ] مثال معنى اول شمس فخرى گويد :
بيت
هزار گونه گل از شاخ چهره بنموده * چو لعبتان گل اندام نازك از پا چنگ
مثال معنى دوم خلاق المعانى گويد :
بيت
نيم مستى است چشم دلبر من * خوابش از هيچگونه مىنايد
و از بيت اول معنى دوم نيز بتكلف مىتوان فهميد .
مثال معنى سوم امير معزى گويد در صفت شراب :
شعر
نهاده بر كف تو گوهرى كه از عكسش * شود دو گونه چو گلنار و بزم چون گلشن
گنده
- يعنى قوى و سطبر مطلقا . مثالش سراج الدين راجى « 3 » گويد :
بيت
چوب تا باريك باشد مىتوانش راست كرد * اره و آتش علاج گنده كج مىكند [ 4 ]
و نيز غلولههاى بزرگ كه از گوشت با حوايج كنند و در آشها اندازند [ 5 ] . مثالش شيخ بسحاق اطعمه گويد :
بيت
آنكه از خوان كريمان گنده خورد و زله بست * گر بتيرش مىزنى مشنو كه تركش مىكند
گرانمايه
- يعنى بيش بها كه به عربى نفيس گويند . مثالش « 4 » شيخ سعدى گويد :
هامش
( 1 ) - چهار كلمهء اخير از « ن » است .
( 2 ) - كلمه از « ن » است .
( 3 ) - « ن » : نزارى .
( 4 ) - « س » : مثالس .
( 1 ) در برهان معنى كرباس گنده كه از آن خيمه و سايهبان سازند و فقيران و مسكينان جامه كنند و بضم اول ترجمهء خاصيت ( از لغات دساتيرى حاشيهء برهان ) نيز هست .
( 2 ) اين معنى در برهان نيست .
( 3 ) عارض . خد ( عربى ) . رخسار . و در برهان كلمه معنى گلگونه و غازه و هر دو طرف سرين و كفل و ترجمهء لفظى كه به عربى جنس گويند نيز دارد اما بمعنى طرز و روش ندارد .
( 4 ) در شعر شاهد متداول كلمه « كنده » است .
( 5 ) در برهان معنى گلولهاى از خمير كه به جهت يك ته نان كنند ( كنده نيز در تداول آيد ) و گرهى كه از بدن برآيد و درد نكند و ثؤلول گويند به عربى ( اژخ . زگيل . گوگه ) نيز دارد . و بفتح اول بمعنى بوى بد و هر چيز كه بدبو شده باشد نيز آورده است .