ريسمانى كه در ايام نوروز در خانهها بندند و بر آن نشينند و بادپيچ نيز گويند [ 1 ] .
گزمازو
- [ بفتح گاف و ضم زاى « 1 » معجمه ] همان گزمازك مرقوم [ 2 ] .
گنج گاو
- نام لحنى از جملهء سى لحن باربد . مثالش شيخ نظامى گويد :
بيت « 2 »
چو گنج گاو را كردى نواسنج * برافشاندى زمين هم گاو و هم گنج
و نيز نام يكى از گنجهاى هشتگانهء خسرو پرويز كه آن را گنجبار نيز گويند - و گذشت - كذا فى المؤيد . و در فرهنگ نام گنجى است از جمشيد و آن دو گاوميش زرين بود چشمها از ياقوت كه درون آنها پر از انار و سيب و بهى زرين بود كه جوف ميوههاى مذكور پر از در خوشاب بود و بر آن گاوها نام جمشيد كنده بودند اين گنج بدست بهرام گور افتاد و جميع را فروخته به محتاجان بخشيد مثالش خاقانى گويد :
بيت « 2 »
مرا چون دعوت عيسى است عيدى هر زمان در دل * دلم قربان صيد فقر و گنج گاو قربانش
و آن را گنج گاوان نيز گويند [ 3 ] .
مع الهاء
گاه
- وقت باشد . مثالش حكيم سنائى گويد :
بيت « 2 »
گاه آن آمد كه با مردان سوى ميدان شويم * يك ره از ايوان برون آييم و بر كيوان شويم
و ديگر تخت را گويند . مثالش معروفى گويد :
بيت « 2 »
ز گنجه چون بسعادت نهاد روى به راه * فلك سپرد به دو گنج و ملك و افسر و گاه
و ديگر بوته باشد كه سباكان سيم و زر در آن گذارند . مثالش حكيم فرخى گويد :
بيت « 2 »
جهان بحشمت « 3 » تو از عوار پاك شدست * بدان مثال كه سيم نبهره اندر گاه
و بمعنى جاى نيز باشد چنان كه « 4 » گويند چراگاه و حربگاه و امثال آن . و بمعنى زود نيز آمده .
مثالش شرف الدين شيرازى صاحب وصاف گويد :
هامش
( 1 ) - « س » « الف » « كاف » « ن » : راى . ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 2 ) - « س » ندارد .
( 3 ) - « س » « ن » : ز حشمت . ( متن از « الف » است ) .
( 4 ) - اصل : چنانچه .
( 1 ) گواچه . گازه .
( 2 ) جزمازج ( معرب ) ثمرة الطرفا - حب الاثل .
( 3 ) گنج گاوميش .