تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1224

مساهمون:

ص١٢٢٤

گرائيدن

- [ به وزن سرائيدن ] يعنى ميل كردن و آهنگ كردن و ديگر بمعنى پيچيدن باشد . گويند سر گرائيد يعنى سر پيچيد . و صاحب فرهنگ منظومه بمعنى حمله بردن نيز آورده و گفته : بيت « 1 »
حمله بردن بود گرائيدن * كارزارست جنگ و كوشيدن

گرگان

- [ بضم گاف ] نام ولايتى است مشهور كه تعريب آن جرجان است . و جمع گرگ نيز باشد . [ 1 ] مثال هر دو معنى فخر الدين جرجانى گويد : [ بيت ]
چنان بىبيم و ايمن كرد گرگان * كه ميشان را شبان گشتند گرگان

گزيدن

- بريدن بدندان و بدندان گرفتن و ترسيدن . و بر نيش زدن حيوانات به غير دندان نيز اطلاق كنند [ 2 ] .

گزردن

- [ بضم گاف و فتح زاء و دال ] چاره كردن باشد . گزريدن مثله [ 3 ] .

گوسپند كشان

- نام عيد قربان باشد . مثالش رودكى گويد : بيت « 1 »
خجسته باد ترا عيد گوسپند كشان * كه تو هميشه درخت خجستگى كارى

گوهران

- بمعنى « 2 » عناصر اربعه باشد . مثالش اسفرنگى گويد : بيت « 1 »
طاهر پاك گوهر آن كز نظر سعادتش * فيض كمال قدسيان يافت مزاج گوهران

گوى گردان

- همان گوگردانك « 3 » مرقوم يعنى جعل [ 4 ] .

گريوان

- يقهء جامه و پيراهن باشد و گريبان نيز گويند چه گرى * ، گردن و وان و بان « 4 » نگاه دارنده باشد ، يعنى نگاهدارندهء گردن [ 5 ] .

گرمابان

- [ بفتح ] حمام باشد كه گرمابه و گرماوه « 5 » نيز گويند . مثالش بديع سيفى گويد در قسميه :
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : يعنى . ( 3 ) - « س » . گوى گردانك . ( 4 ) - « س » : يان . ( 5 ) - « س » : گراماوه .
( 1 ) در برهان معنى اخير نيست و بمعنى دشت و بيابان نيز آورده است . ( 2 ) در برهان بضم اول معنى انتخاب كردن و برچيدن نيز دارد . ( 3 ) صورت اخير در برهان نيست . ( 4 ) خنفساء . سرگين گردانك . ( 5 ) گر در تداول امروز ( گل مبدل آن در تداول مردم قزوين ) بمعنى گردن است نه گرى .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1224 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )