تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1225

مساهمون:

ص١٢٢٥
بيت
ببانگ ماهى بريان و ريش بزغاله * بحرمت رسن و دلو چاه گرمابان
كذا فى الفرهنگ [ 1 ] .

گليگان

- گياهى بدبو كه كما و گل گنده نيز گويند .

گوردين

- [ به را و دال مهملتين . به وزن دوربين ] گليم باشد . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت
سلاحت بهر دين بهتر كه زنبور از پى شهدى * چو گيلى گوردين پوشست و ژوبين كرده ماكانى
و در فرهنگ - بكاف تازى [ 2 ] - آورده . و گوردى - بحذف نون - نيز گويند [ 3 ] .

گزاردن

- ادا كردن و نقش باريك كردن . گزاريدن مثله [ 4 ] .

گشن

- [ بضم گاف و سكون شين ] نر باشد كه بتازيش فحل گويند [ 5 ] . مثالش مولوى معنوى گويد : بيت
آن مه كه ز پيدائى « 1 » در چشم نمىآيد * جان از مزهء عشقش بىگشن همى زايد
و بمعنى طالب نر شدن و بار گرفتن مادهء ساير حيوانات نيز آمده و مؤيد اين دو معنى شيخ نظامى فرمايد : بيت
ز دشت آن گله را در هر قرانى * بگشن آيد تكاور ماديانى بفرمان خدا زو گشن « 2 » گيرد * خدا گفتى شگفتى در پذيرد

گورخان

- نام پادشاه ختن [ 6 ] . و نيز نام بهرام گور . مثال معنى اول شيخ نظامى گويد : بيت
قدر خان ز چين گورخان از ختن * دبيس از مداين وليد از يمن
هامش
( 1 ) - « س » : بيداى . ( 2 ) - « س » : گش .
( 1 ) در برهان مخفف گرمابه‌بان نيز دانسته شده است . ( 2 ) يعنى : كوردين . ( 3 ) برهان اين صورت را ندارد و كوردين را بمعنى جامهء پشمين نيز آورده است ( 4 ) در برهان گزاريدن معنى سخن گفتن و گزرانيدن يعنى در گزار كردن نيز دارد . ( 5 ) و درخت خرماى نر و در برهان بمعنى بارور شدن درخت خرما نيز هست . ( 6 ) لقب ملوك گورخانيه يا قراخطائيه . ( حاشيهء برهان . مصحح دكتر معين ) .