كه بطريق گنبد سازند و كوپله نيز گويند و بتازى قبله خوانند نيز آورده [ 1 ] و مثالش اين بيت اسدى آورد :
بيت
سه منزل يذيره شده با سپاه * ز آذين زيبا و گنبد به راه
حكيم فردوسى نيز گويد :
بيت « 1 »
همه راه و « 1 » بيراه گنبد زده * جهان شد چو ديبا بزر آزده
گوژد
[ بزاى فارسى . به وزن سوزد ] صمغ درخت پر خارى كه كنجده نيز گويند [ 2 ] .
گد
- [ بفتح گاف ] بمعنى گدائى و طلب باشد [ 3 ] . مثالش مولوى مثنوى .
بيت « 1 »
چونكه حق از خود سؤال و گد كند * كى روا باشد كه آن را رد كند
گردباد
- بادى كه چون آسيا گردد و ديوباد نيز گويند - و گذشت [ 4 ] - مثالش « 2 » شاعر گويد :
بيت « 2 »
چون گردباد عمرى در هر گل « 3 » زمينى * گرديدم و نديدم مثل تو نازنينى
مع الراء
گوهر
- مرواريد باشد . مثالش سراج الدين قمرى گويد :
بيت « 2 »
بىزيور كلامش « 4 » عاطل بود شريعت * نبود بها صد فراگر گوهرى نباشد
و بمعنى مطلق جواهر و بمعنى اصل و نژاد نيز باشد .
مثال هر دو معنى را شيخ سعدى گويد :
بيت « 2 »
زرش داد و گوهر بشكر قدوم * بپرسيدش از گوهر و زاد بوم « 5 »
و در نسخهء وفائى بمعنى بدل و عوض كردن نيز باشد و اين معنى بسيار غريبست [ 6 ] .
هامش
( 1 ) - « س » ندارد .
( 2 ) - كلمه از « ك » است .
( 3 ) - بجز « ك » : گلى .
( 4 ) - بجز « الف » : كلاهش .
( 5 ) - اصل : زاد و بوم . ( متن تصحيح قياسيست ) .
( 1 ) كوبله و در برهان معنى مطلق پياله نيز دارد .
( 2 ) كنجدك . و در برهان گوزده به اين معنى است و گويد آن را جهودانه نيز گويند و به عربى عنزروت خوانند .
( 3 ) برهان معنى گدا كه گدايى كننده است نيز آورده . اما متن ما صحيح است .
( 4 ) گردباده . و برهان نيز فقط اين صورت را دارد .
( 5 ) در برهان بمعنى ذات و سر نهائى و صفات پوشيده كه ظاهر شود و عقل و فرهنگ هم هست .