تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1169

مساهمون:

ص١١٦٩
و شيخ عطار نيز بسين مهمله آورده و گفته : بيت « 1 »
مور راهش از در « 2 » چستى گرفت * با سليمان لا جرم كستى گرفت
و در اصل كستى بوده و بمرور ايام كشتى شده و وجه تسميه در كستن مرقوم شده . و ديگر بمعنى زنار باشد [ 1 ] چنان كه « 3 » شمس فخرى گويد : بيت « 1 »
چو دين را تربيت فرمود رايت * همه كفار بگسستند كستى
و ناصرخسرو نيز گويد : بيت
تو با ترسا بيك نرخى سوى « 4 » دانا * اگرچه تو كمر بستى و او كستى

كالبوى

- [ به سكون لام و ضم باى تازى ] كاليو بود يعنى سرگشته و متحير . و در مؤيد چنين آمده يحتمل كه بجاى - باء ياى حطى - باشد [ 2 ] .

كليكى

- [ بفتح كاف اول و كسر لام و كاف دوم يعنى احول . كذا فى التحفة . اما بخاطر مىرسد كه بمعنى احولى « 5 » انسب باشد [ 3 ] .

كيخسروى

- نام يكى از سى لحن باربد . مثالش « 6 » شيخ نظامى گويد : بيت « 7 »
چو بر كيخسروى آواز دادى * بكيخسرو روان را باز دادى

ككرى

- [ بفتح كاف اول و سكون دوم و كسر راى مهمله ] نام شهريست در هندوستان .

كپى

- [ بكسر كاف و باى فارسى مشدد ] بوزينه باشد . مثالش سراج الدين راجى گويد : بيت
چون كپى پير « 8 » رخ پر از چين * چون گرگ گرسنه دل پر از كين

كديورى

- برزيگرى باشد [ 4 ] . مثالش خاقانى گويد : بيت « 1 »
مايده سازد از « 9 » بره بر صفت توانگران * برزگرى « 10 » كند بگاو از قبل كديورى
هامش
( 1 ) - كلمه‌اى از « ك » است . ( 2 ) - « س » : كمر ؛ « ك » : دكر . ( متن از « الف » است ) . ( 3 ) - اصل : چنانچه . ( 4 ) - بجز « ك » ، بسوى . ( 5 ) - در همهء نسخ : احول . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 6 ) - « س » : مثالس . ( 7 ) - « س » ندارد . ( 8 ) - « س » « ك » : پر . ( 9 ) - « س » : ز . ( 10 ) - « س » : برزيگرى .
( 1 ) برهان گويد بمعنى ريسمانى نيز هست كه كشتىگيران خراسان بر كمر بندند و در عرف ايشان زنار خوانند . و معرب آن كستيج است و كستين نيز به نظر رسيده . ( 2 ) يعنى : كاليوى . برهان بمعنى نادان و هيمچدان نيز آورده و گويد كالبو نيز درست است ( 3 ) زيرا كليك بمعنى احول است . اما در برهان نيز بمعنى احول آمده است نه احولى . ( 4 ) و باغبانى و زراعت كردن و دهقانى .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1169 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )