تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1166

مساهمون:

ص١١٦٦
اطعمه گويد : بيت « 1 »
چوبش از نيشكر و سر علم از شاخ نبات * پرچمش « 2 » كندهء قندست لواى كچرى

كاسنى

- [ بفتح سين مهمله و كسر نون ] منسوب به كاسن كه نام قريه‌ايست از قرى سمرقند . مثالش براى لغت كاسان « 3 » مرقوم شد . و نيز نام گليست [ 1 ] . مثال اين معنى شاعر گويد : بيت « 3 »
ببستان كاسنى هر سو عيان شد * زمين آن برنگ آسمان شد

كاشى

- نوعى از خشت و غيره كه كاسه‌گران بر آن آبگينه ريزند . مثالش شيخ اوحدى گويد : بيت
گرچه كاشيست خانه يا « 1 » چينى * دل بگيرد چو بيش بنشينى
و منسوب به شهر كاشان را نيز گويند . مثال اين معنى مولانا حسن گويد : بيت « 3 »
بندهء بيچاره كاشى از دل و جان سال و ماه * روز و شب در خطهء آمل ثناخوان شماست
و - بياى مجهول « 4 » - مخفف كاشكى باشد چنان كه « 5 » مثالش نزارى قهستانى گويد : [ بيت ]
ز خط گوهرافشان تو بارى * مرا كاشى كه بودى يادگارى

كلنجرى

- [ به لام و جيم تازى و راى مهمله به وزن سكندرى ] در فرهنگ نوعى از انگور باشد كه در هرى باشد بغايت شيرين و نازك و گويند خوشه‌اى از آن پنج من و دانه‌اى پنج درم مىشود « 6 » و نيز منسوب به كلنجر « 7 » هم باشد كه نام موضعى است و قلعه‌اى در هند و كالنجر نيز گويند * .

كشى

- [ بفتح كاف و كسر شين معجمه ] بمعنى خوشى باشد . مثالش حكيم سوزنى گويد : بيت
تا بجهان كشى است و خوشى اى صدر * خوش زى و كش با سمنبران پرىوش
و - بكاف فارسى [ 2 ] - نيز آيد به اين معنى .

كمى

« 8 » - كمين باشد . مثالش شمس فخرى گويد :
هامش
( 1 ) - كلمه از « ك » است . ( 2 ) - « ك » : پرچغش ؛ نسخ ديگر : برجغش . ( متن از ديوان اطعمه ص 171 و در آنجا كجرى آمده است ) . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - « س » : مهجول . ( 5 ) - اصل : چنانچه ( 6 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 7 ) - « س » : كلنجير . ( 8 ) - « ك » : مرخم كمين .
( 1 ) برهان گويد گياهى است معروف و كاشنى هم آمده است و هندبا همانست و به عربى بقلهء يهوديه خوانند و گويند بقلهء يهوديه كاسنى صحرائيست و بعضى ديگر گويند خبازى است و بعضى گل آن را كاسنى مىگويند . ( 4 ) يعنى : گشى .