تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1168

مساهمون:

ص١١٦٨
و بخاطر مىرسد كه چون گلهء كلاغ را كله سايگى گويند بايد كه گله - بكاف فارسى [ 1 ] - باشد . اما در مؤيد الفضلاء و شرفنامه و نسخهء ميرزا - بكاف تازى - آمده .

كاتوزى

- [ بضم تاى قرشت و كسر زاى تازى ] بمعنى زاهد و عابد باشد [ 2 ] . مثالش حكيم فردوسى گويد : بيت « 1 »
گروهى كه كاتوزيان خوانيش * برسم پرستندگان دانيش

ككى

- [ بفتح كاف اول و كسر دوم ] همان ككه مرقوم باشد در فرهنگ [ 3 ] .

كورى

- معروف [ 4 ] . و در فرهنگ بمعنى غلهء خودرو نيز آمده [ 5 ] و به اين بيت امير خسرو مستشهد شده : بيت « 1 »
چه مانم از پى شاماخ و كورى * ز شور خاكيان در خاك شورى [ 6 ]

كماسى

- [ بفتح كاف و كسر سين مهمله ] بمعنى كمى و نقصان باشد . مثالش سراج - الدين راجى گويد : بيت « 1 »
آب آن چشمه ز ابتداى وجود * نه كماسى كند نه بفزايد

كشور خداى

- يعنى پادشاه [ 7 ] . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت « 1 »
اگر كشور خداى كامرانست * و گر درويش حاجتمند نانست در آن ساعت كه خواهند « 2 » اين و « 1 » آن مرد * نخواهند از جهان بيش از كفن برد

كستى

- [ بضم كاف و سكون سين مهمله ] كشتى باشد در شرفنامه و مؤيد قول خود اين بيت مسعود سعد آورده كه با سستى قافيه كرده : بيت « 1 »
پيل زورى كه چون كند كستى * بند او پيل را دهد سستى
هامش
( 1 ) - « س » : ندارد . ( 2 ) - « س » : خواهد .
( 1 ) يعنى : گله سايگى . ( 2 ) محتمل است كه كلمه تحريف كلمهء آتورى باشد اشاره به آتوربانان ، نگهبانان آذر و موبدان . ( از حاشيهء برهان ) . ( 3 ) بمعنى فضله و افكندگى آدمى . ( 4 ) يعنى نابينائى و فقد بصر . ( 5 ) برهان گويد آن را چينه و خوراك مرغان گويند . ( 6 ) بيت ديگر آن اينست شاهد كورى بمعنى اول :نخواهم گندم سلطان صانع * بكورى گردم از دو ديده قانع( 7 ) كشور خدا . كشور خديو .