تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1164

مساهمون:

ص١١٦٤
فارسى ] سختيان باشد و كوزگانى - به زاى معجمه - مثله [ 1 ] .

كهكانى

- [ بضم كاف و كاف دوم نيز تازى ] يعنى كوهكنى « 1 » . مثالش حكيم سوزنى فرمايد : بيت
فرهاد بكهكانى شيرين به كف آوردى * گر كف « 2 » كف تو « 3 » بودى هم شدت تو ميتين

كوالى

- [ به لام . به وزن بخارى ] يعنى اندوزى و جمع كنى [ 2 ] . مثالش طيان گويد : بيت « 2 »
بزرگان گنج سيم و زر كوالند * تو از آزادگى مردم كوالى

كملى « 4 »

- [ بفتح كاف و سكون ميم و كسر لام ] پشمينه كه درويشان پوشند و بغايت خشن و درشت باشد و مردم هند نيز به اين نام خوانند مثالش رضى نيشابورى گويد : بيت
دراز كار بود گر ز كسوت كملى * بتاج و تخت كند ميل راى پير گداى
كذا فى الفرهنگ .

كلاه دارى

- يعنى سلطنت و پادشاهى . مثالش حافظ شيراز گويد : بيت « 2 »
نه هركه طرف كله كج نهاد و تند نشست * كلاه دارى و آيين سرورى داند
و بمعنى تكبر « 5 » و سركشى نيز آمده [ 3 ] .

كاراسى « 6 »

- مرغى كه آواز حزين و نرم دارد . مثالش خاقانى گويد : بيت
قمرى ز تو فارسىزبان گشت * كاراسى كارنامه خوان گشت
و نام يكى از حكما نيز باشد [ 4 ] چنان كه فلكى شروانى گويد :
هامش
( 1 ) - بجز « ك » : كوهكن . ( 2 ) - كلمه از « ك » است . ( 3 ) - بجز « ك » : او . ( 4 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است . ( 5 ) - « ك » : كبر . ( 6 ) - « س » : كلاراسى .
( 1 ) گوزكانى بمعنى تيماج ( برهان ) . ( 2 ) صحيح گوالى . از مصدر گواليدن . ( 3 ) اين معنى در برهان نيست . ( 4 ) كارآسى مردى بوده است « شاهنامه خوان » و راوى كتاب هزار افسان و نديم عضد الدولهء ديلمى و فخر الدولهء ديلمى بوده و بعد به خدمت محمود رسيد و حكومت قزوين يافت ( رجوع شود بمجلهء يادگار سال دوم شمارهء دهم مقالهء مرحوم عباس اقبال ) .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1164 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )