تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1160

مساهمون:

ص١١٦٠
از پرتو شمع جانفروز رخ او * فانوس صفت كجاوه روشن گشته
و « 1 » كژابه و كزاوه « 2 » نيز گويند * .

كرانه

- [ به راى مهمله . به وزن زمانه ] يعنى كنار و ديگر مرغيست سياه‌فام كه تيز نتواند پريد و در مؤيد كرايه - به باى حطى - به اين معنى آمده و مثال معنى اول مسعود سعد گويد : بيت « 3 »
يكى افتاده در ميانهء شور * ديگرى خسته بر كرانهء شر

كسه

- [ بفتح كاف و سين مهمله ] آسانى باشد كذا فى الادات و - بشين معجمه [ 1 ] - نيز به نظر رسيده .

كربشه

- [ بفتح كاف و باء و شين معجمه ] و كربه - بفتح كاف و باء - و كرباشه - بفتح شين معجمه - هر سه بمعنى همان كرباسه كه مرقوم شد [ 2 ] . مثال اول را حكيم رودكى گويد : بيت « 3 »
چارغنده كربشه با كژدمان * خورده ايشان گوشت روى مردمان

كلبتره « 4 »

- سخن نادرست و ناخوب باشد [ 3 ] . مثالش حكيم انورى گويد : بيت
او ترا كى گفت كاين كلبتره‌ها را جمع كن * تا ترا لازم شود چندين شكايت گسترى

كماسه

- [ بميم و سين مهمله . به وزن نهاده ] كاسهء چوبين باشد كه بيشتر شبانان و گدايان دارند و آن را كماش و كماس و كچكول « 5 » نيز گويند . مثالش طيان گويد : بيت
در دست كماسه و بدرها * گرديده و جمع كرده زرها
و - بضم كاف - در فرهنگ بمعنى قحبه و شاهد آورده و نيز نام كوهيست [ 4 ] .
هامش
( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - اصل : كژاوه . ( متن تصحيح قياسى است با توجه بضبط « غ » ) . ( 3 ) - كلمه از « ك » است . ( 4 ) - « ك » : كلپتره . ( 5 ) - « س » كچلون .
( 1 ) يعنى : كشه . ( 2 ) يعنى : چلپاسه . و سام ابرص و كربسو و كربشو و كلباسه كلباسو و كلبسو نيز به اين معنى است . ( 3 ) در برهان كلپتره آمده و متداول امروز نيز همين است و گويد بوبك ربابى را نيز گويند . ( 4 ) در برهان معنى كاريزكن و چاه‌جوى ( مصحف كمانه‌كموش ) و معنى خنثى نيز دارد و نام كوهى از خراسان .