تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1157

مساهمون:

ص١١٥٧
فخرى فرمايد : بيت
خواهد كه نصر طاير واقع شود ز چرخ * تا در حياض بزمش باشد چو كودره
حكيم فرخى نيز گويد « 1 » : بيت
پيل از تو چنان ترسد چون كودره از باز * شير از تو چنان ترسد چون كبك ز شاهين
و در فرهنگ - بكاف فارسى مفتوح [ 1 ] - آورده بمعنى مرغ آبى كه گوشت او بدبو باشد و بمعنى گوساله نيز آورده زراتشت بهرام گويد در معنى گوساله و بره و بچهء جميع جانوران كشتن در ملت زردشت : بيت « 2 »
بكشتن نيارد كسى كودره * وز ان گوسپندى كه باشد بره
و بمعنى نوعى از غلهء خودرو كه در ميان جو و گندم رويد و جودره نيز گويند آورده و بمعنى بچه گوزن نيز آورده و كودر - بحذف هاء - را نيز به اين معانى آورده [ 2 ] .

كاپيله « 3 »

- [ بكسر باى فارسى و فتح لام ] هاون باشد [ 3 ] . مثالش طيان گويد : بيت « 4 »
خايگان او چو كاپيله شدست * روى او « 2 » چون كون پاتيله شدست

كواژه

- [ بضم كاف و فتح زاى معجمه ] تخم مرغ نيم‌پخته باشد و جوازه معرب آنست [ 4 ] .

كتف ساره

- [ به راء و سين مهملتين ] آن موضع از پشت اسب كه پيش زين بر آن باشد كذا فى المؤيد . امير مختارى گويد : بيت « 4 »
بكتف ساره برآورده زانو از ادبار * به چشم خانه فرورفته ديده از ناهار
هامش
( 1 ) - اين جمله و شعر بعد آن از « ك » است . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « س » « ك » : كابيله . ( 4 ) - كلمه از « ك » است .
( 1 ) يعنى : گودره . ( و اين صحيح است ) . ( 2 ) در برهان كودر زمين دامن كوه دانسته شده ( مصحف كردر حاشيهء برهان ) . اما كودره آنجا معنى غلهء خودرو ( چودار در تداول مردم قزوين ) ندارد و در معنى گوساله نيز جوذر آورده است . ( 3 ) در برهان كابيله است و گويد هر چيز كه در آن غله بكوبند عموما و داروكوب عطاران را گويند كه هاون سنگى باشد خصوصا و به عربى مهراس خوانند . ( 4 ) در برهان بفتح اول است و بمعنى نان و طعام نيم‌پخته و تخم‌مرغ نيم برشت آمده است و گويد با كاف فارسى نيز آمده ( گواژه ) و صحيح نيز اينست .