تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1154

مساهمون:

ص١١٥٤
بيت
خان كره چهچوى كشورگشاى * كز لب جانان « 1 » كره بستش بپاى
بمعنى مسكه نيز آمده [ 1 ] و در فرهنگ بمعنى قسمى از تنيدهء عنكبوت كه سفيد باشد و در ميان آن تخم كند نيز آمده [ 2 ] .

كليچه « 2 »

- [ بضم كاف ] معروف [ 3 ] . مثالش حكيم سنائى فرمايد : بيت
شير حق زين جهان بپرهيزد * سگ بود كز كليچه نگريزد
و حسين وفائى بمعنى قرص آفتاب آورده و به اين بيت شيخ نظامى تمسك نموده كه بطريق ابهام فرموده : بيت « 3 »
شبانگه بنانيت نارد به ياد * كليچه بگردون دهد بامداد
و در فرهنگ بمعنى چراغ و بمعنى جامهء سوزنى آجيده نيز « 3 » آورده [ 4 ] .

كناره

- ضد ميان باشد . مثالش سراج الدين راجى گويد : [ بيت ]
درين محيط خوشا حال عاقبت‌بينى * كه خويش را ز ميان بر كناره‌اى گيرد
و بمعنى اجتناب و احتراز نيز آورده . چنان كه حافظ شيراز فرمايد : [ بيت ]
بدور لاله « 3 » دماغ مرا علاج كنيد * كه « 4 » از ميانهء بزم طرب كناره كنم
و در فرهنگ بمعنى قلاب آهنين نيز آمده كه معرب آن قناره است .

كاونه

- همان كاغنه مرقوم . كذا فى الفرهنگ و در مؤيد كاوته آمده كه بجاى - نون تاء - باشد [ 5 ] .
هامش
( 1 ) - « س » : از لب خانان . ( 2 ) - « س » : كلچه . ( 3 ) - « س » : ندارد . ( 4 ) - بجز « س » : گر .
( 1 ) در برهان معنى نوعى خار كه عصاره يعنى فشردهء آن را اقاقيا گويند و بمعنى حجره كه خانهء كاروانسرا و مدرسه باشد و پوست دست و پا و اعضاء كه بسبب كار كردن بسيار سخت شده باشد و پينه بسته نيز دارد . ( 2 ) كرتينه . كلاشخانه . كلاش . ( 3 ) يعنى نان كوچك روغنى - كليج . كليچ . ( 4 ) در برهان معنى كليد چوبين نيز دارد و گويد در معنى قرص آفتاب و نان روغنى گويند كليچه نيز آمده است . ( 5 ) اين صورت در برهان نيست .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1154 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )