تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1126

مساهمون:

ص١١٢٦
و بمعنى فتيله كه زنان پيچند براى ريسيدن نيز آمده و بمعنى خربزهء نارسيده نيز به نظر رسيده و به اين معنى شمس فخرى نيز فرمايد : بيت « 1 »
آنكه جاليز اصطناعش را * نبود مهر و مه بجز كاله
و در فرهنگ بمعنى متاع نيز باشد كه كالا نيز گويند . مثال اين معنوى مولوى معنوى گويد : بيت « 1 »
اى رو ترش كه كاله گرانست چون خريم * بگذر مخر كه ما ز خريدار فارغيم
و بمعنى زمينى كه به جهت زراعت مهيا كرده باشند نيز آورده .

كدكده

- [ به وزن مسخره ] آواز و صداى خايسك باشد . كذا فى الفرهنگ .

كدوه

- [ بدال مهمله به وزن كرده ] بمعنى خراش و خراشيدن [ 1 ] و بمعنى گرفتن نيز آمده .

كژاته

- [ به زاى فارسى و تاى قرشت . به وزن خزانه ] پيلهء ابريشم باشد .

گژدمه

- در فرهنگ نام مرضيست كه به عربى داحس گويند [ 2 ] . يوسفى طبيب گويد : شعر
در كژدمه‌ات بيان كنم قاعده‌اى * كز خوان شفا ترا بود مايده‌اى بگشا رگ و مسهل خور و مىساز طلا * از سر كه و افيون كه برى فايده‌اى

كالفته

- [ بفتح لام و تاء ] بمعنى آشفته و ديوانه مزاج باشد . شمس فخرى گويد : بيت « 2 »
هميشه دشمن در گاه جاهش * ز احداث « 3 » زمان كالفته باشد
و ناصرخسرو نيز گويد : بيت « 1 »
يك خيل خوك‌وار درافتاده * با يكدگر چو ديوان كالفته

كاليوه

- يعنى آسيمه « 4 » و متحير و نادان * و سرگشته . مثالش شاعر گويد : بيت « 5 »
چون شدم نيم مست و كاليوه * باطل آن روز پيش من حق بود
« 4 » و استاد منوچهرى نيز گويد : بيت « 5 »
نالهء بلبل سحرگاهان و باد مشكبوى * مردم سرمست را كاليوه و « 1 » شيدا كند
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - كلمه از « ن » و « ك » است . ( 3 ) - « س » : اجداث . ( 4 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) - كلمه از « ك » است .
( 1 ) عربيست . ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 2 ) ورمى بسرخى مايل كه در اطراف ناخن پيدا مىشود . ( برهان ) . ناخن خوار . ناخن خور . عقربك . ناخن‌پال . داخل . كوشه . داحوس ( لغت‌نامهء دهخدا ذيل داحس و داخس ) .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1126 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )