تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1103

مساهمون:

ص١١٠٣
و بمعنى عرش نيز به نظر رسيده . مثالش هم او [ 1 ] گويد : بيت
باد باقى سايهء تعظيم او * تا كه باشد نام لوح كرزمان
و در ادات الفضلاء - بكاف فارسى - [ 2 ] آمده و بمعنى اول - بفتح راى مهمله و سكون زاى معجمه - از اين بيت استاد دقيقى ظاهر مىشود : بيت « 1 »
مه و خورشيد با برجيس و بهرام * زحل با تير و زهره با كرزمان همه حكمى بفرمان تو رانند * كه يزدان مر ترا دادست فرمان

كوكان « 2 »

- [ به وزن چوگان ] و - بضم كاف نيز به نظر رسيده - سازگار باشد كذا فى المؤيد .

كرستون

- به وزن و معنى فرسطون كه گذشت يعنى قپان كه بار سنجند [ 3 ] مثالش زرين كتاب گويد « 3 » : بيت
خواهى بشمارش ده و خواهى بگزافه * خواهى بترازو ده و خواهى بكرستون

كشخان

- [ بفتح كاف و سكون شين معجمه ] ديوث باشد . مثالش مسعود سعد گويد : بيت « 1 »
تا نگوئى چو شعر برخوانى * كاين چه بسيار گوى كشخانيست
و كشيخان [ باضافهء ياء ] نيز آيد چنان كه جمال الدين عبد الرزاق گويد : بيت « 2 »
شاعر درگر تو گوئى شاعر زرگر منم * كيست كه باد بروت ما دو كشيخان برد

كشكين

- نانى باشد كه از جو و باقلا و جاورس پزند مثالش شمس فخرى گويد : بيت
بدولتش ز كليچه سئامتى دارند * جماعتى كه بدى نانشان همه كشكين
- -

سآمت

بمعنى سير آمدن باشد به عربى - - « 4 » و كشكين را بر آشى نيز اطلاق كنند كه قاتق آن قروت باشد [ 4 ] . مصراع :
آش كشكين جامه پشمين خشت بالش باش گو *

كشميهن « 5 »

- نام محلى است [ 5 ] اما حركت اولش ظاهر نشد [ 5 ] مثالش لامعى جرجانى گويد : [ بيت ]
بزاير زر رساند جود او ايدر بفرغانه * بدشمن غم رساند خشم او ايدر بكشميهن
و كشمهن - بحذف ياء - نيز به نظر رسيده .

كفان

- [ بفاء به وزن رسان ] امر بكفانيدن باشد يعنى بشكاف و بشكفته شو . مثالش اسدى فرمايد : بيت
بباد هنر گل كفانم همى * ز ابر سخن درفشانم همى

كليدان

- [ بكسر كاف و لام ] قفل كه بر درها وضع كنند . [ 6 ] مثالش طيان گويد : بيت
در كليدان نبود سخت كده * باز كردم در و شدم بكده

كوبين

- [ به وزن زوبين ] چيزى باشد مانند كفهء ترازو كه از نى حصير بافته باشند و عصاران
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : كاكون . ( 3 ) - دو كلمهء اخير از « ب » است . ( 4 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است .
( 1 ) يعنى : شمس فخرى . ( 2 ) يعنى : گرزمان . ( 3 ) برهان گويد كرستوان نيز آمده است . ( 4 ) برهان اين معنى را ندارد و گويد بمعنى نان جو نيز هست ( كشكنه ) . ( 5 ) بضم اول و از نواحى مروست . ( 6 ) كلان .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1103 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )