تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1098

مساهمون:

ص١٠٩٨
بيت « 1 »
جوانى و كوپال و نيرو نماند * ز من هيچ جز نام نيكو نماند
و نام مبارزى نيز باشد [ 1 ] .

كبل

- [ بباى موحده ] به وزن و معنى كول مرقوم بمعنى اول كه پوستين باشد .

كابل

- [ بضم باء « 1 » ] و كاول - بضم واو - نام شهريست معروف [ 2 ] .

كچل

- [ بضم كاف و فتح جيم فارسى ] جانوريست كه مشك را درد و او را مشكدر نيز گويند . و در فرهنگ - بفتح كاف - به اين معنى آورده و معنى كل نيز آمده چنان كه « 2 » سراج الدين راجى گويد : بيت
اى كچل دستار پنجه گز بسر « 3 » بستن چه سود * مشعل سوزان كسى در پنبه چون پنهان كند
و حكيم « 4 » اوحدى نيز گويد « 5 » : بيت
زين كچول و كچل سرى چندند * كه بريش جهان هم خندند
و ديگر بمعنى حيوانى كه پاى او كج باشد نيز آورده . مثالش اين بيت امير خسرو آورده : بيت
از چل چل تو پاى من زار شد كچل * من خود نمىچلم تو اگر ميچلى بچل

كرمائيل

- نام يكى از دو شاهزاده كه مطبخى ضحاك بودند . - مثال اين معنى در - الف مع اللام - براى ارمائيل مذكور شد - .

كوه جليل

- در شرفنامه نام كوهيست كه نوح عليه السلام خانه در آن داشت و اول آب طوفان از آن جوشيد كذا فى المؤيد .

مع الميم

كام

- دهان [ 3 ] . و ديگر بمعنى مراد و مقصود باشد . مثال هر دو معنى مولانا جامى گويد : بيت « 1 »
زبان در كام كان از نام او يافت * نم از سرچشمهء انعام او يافت

كوئيم

- [ بضم كاف و سكون واو و ياى
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - « ب » : نرا . ( 4 ) - كلمه از « ك » است . ( 5 ) - اين جمله و شعر بعد آن از « ب » و « ك » است .
( 1 ) برهان گويد به اين معنى با كاف فارسى ( گوپال ) نيز آمده است و ولف در فهرست شاهنامه نيز بمعنى گرز گوپال ضبط كرده . ( از حاشيهء برهان ) . ( 2 ) پايتخت كشور افغانستان بمشرق ايران . و برهان گويد كلمه معنى نوعى از ساز نيز دارد . ( 3 ) در برهان معنى سقف دهان يعنى فك اعلى كه به عربى حنك خوانند نيز دارد .
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1098 | محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )