تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 1087

مساهمون:

ص١٠٨٧
بيت « 1 »
وان كژك بر تارك پيل از شكوه * بود تيغ كوه بر بالاى كوه
و بمعنى آن چوب سر كج كه نقاره و كوس و دهل را بدان نوازند نيز آمده . مثالش هم او [ 1 ] گويد : بيت « 1 »
ذنب پاى كواكب را شده خار * كژك دست دهل‌زن را شده مار
و در فرهنگ بمعنى آن كوزهء گلين باشد كه درون آن پر خرما كنند . و بمعنى چوب كجى كه بر سر قبق « 2 » بندند و از آن گوى طلا آويزند نيز آمده [ 2 ] و به اين معانى كجك نيز مرادف آنست و بمعنى پرى نيز آورده كه بر پشت دم بط بهم رسد كه شاطران بر سر زنند [ 3 ] .

كليك

- [ بضم كاف و سكون لام و فتح باء ] كريج خرمن‌بان كه خرمن در آن باشد يعنى تالارى كه به جهت محافظت غله از باران و غيره سازند « 3 » . و - بفتح كاف و ضم باى فارسى [ 4 ] - كرباسه را گويند * .

كتك

- [ بفتح كاف و تاى قرشت ] گوسفند كوچك باشد كه به عربى آن را نقد گويند - بفتح نون و قاف و آخرش دال مهمله - .

كلك

- [ بفتح كاف و لام ] مصغر كل باشد يعنى بىموى . و بمعنى نشتر حجام نيز آورده . مثال اين معنى ضياى نخشبى گويد : بيت « 1 »
در دل خيال غمزهء تيزت چو بگذرد * گويا زدند بر دل پرخون من كلك
و در نسخهء ميرزا بمعنى آتشدان نيز آمده و به اين معنى در تحفة السعادة - بكسر تين - آورده . و ديگر بمعنى آنچه از چوب و نى و علف بر خيكهاى پر باد وضع كنند براى گذشتن از آب نيز آمده . شاعر گويد : شعر « 4 »
نه در كشتى آيد نه اندر كلك * ورا يار باشد نجوم فلك
هامش
( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ب » : قپق . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه آورده است . ( 4 ) - كلمه از « ن » است .
( 1 ) يعنى : امير خسرو . ( 1 ) - برجاس عربى . ( 2 ) در برهان معنى كليد كليدان نيز دارد . ( 3 ) در برهان معنى خانهء كوچكى كه دشتبانان و فاليزبانان در فاليز و خرمن سازند ( كلبگ ) نيز دارد و گويد صاحب مؤيد الفضلاء مىگويد چيزى است كه بدان خرمن اندازند . ( 4 ) يعنى : كلپك ولى برهان ندارد .