كزف « 1 »
- [ بفتح كاف و سكون زاى معجمه ] قير باشد و بعضى گفتهاند سيم سياهست و اين اصح است . مثالش شمس فخرى گويد :
بيت « 2 »
همى تا بتصحيف خواندن توان * شرف را به سرف و خزف را به خرف
رخ دوستان تو بادا سپيد * دل دشمنان تو بادا چو كزف
و در ادات الفضلاء - بكاف فارسى [ 1 ] - بهر دو معنى آمده و در شرفنامه كزف و كشف هر دو بمعنى قير و سيم سوخته آمده و حسين وفائى بمعنى سوادى آورده كه زرگران به كار برند و به اين بيت كسمايى متمسك شده :
بيت « 2 »
زرگر فرونشاند كزف سيه بسيم « 3 » * من باز برنشانم سيم سيه بكزف
كژرف
- [ به زاى فارسى و راى مهمله . به وزن مصرف ] در فرهنگ گياهيست كه بغايت بدبو باشد . مثالش ناصرخسرو گويد :
بيت « 2 »
من پس تو سنبل تر چون خورم « 4 » * گر تو همى كژرف گنده چرى
كوف
- « 5 » مرغ بزرگ چشم فراخ * باشد كه به عربى بوم [ 2 ] گويند . مثالش شمس فخرى گويد :
بيت
جمال ملك و دين كاندر ديارش * ندارد هيچ مأوا و مقر كوف
و شانهء جولاهه را نيز گويند .
كف
- [ بفتح ] سياهى باشد كه مشاطگان بر ابروى زنان مالند [ 3 ] . مثالش حكيم اسدى گويد :
بيت
همان اژدها كان ز كوه كشف * برون آمد و كرد گيتى چو كف
و بمعنى امر بكفيدن و شكافتن نيز آمده يعنى بشكاف . مثال اين معنى سراج الدين قمرى گويد :
هامش
( 1 ) - « س » : كزاف .
( 2 ) - « س » ندارد .
( 3 ) - بجز « ب » و « ن » : بهم .
( 4 ) - « س » : چون سنبل تر خرم .
( 5 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد .
( 1 ) يعنى : گزف . ( شايد كزف مصحف كرف باشد ) .
( 2 ) جغد . بوف . چغد و برهان گويد دو قسم است بزرگ را بوم و كوچك را چغد خوانند .
( 3 ) در برهان معنى خرفه و بقلة الحمقاء و چيزى غليظ كه بر روى آب مىنشيند از جوش و غليان ديگ كه به عربى رغوه گويند نيز دارد .