را ديوسوار گويند .
دانگو
- آشى باشد مركب از نخود و باقلا و عدس و امثال اينها و آن را هفت دانه نيز گويند « 21 » .
دم گاو
- [ بكسر ميم ] دو معنى دارد : اول تازيانهء بزرگ باشد . مثالش مولوى مثنوى فرمايد « 1 » :
بيت « 2 »
گر خرى ديوانه شد يك دم گاو * بر سرش چندان بزن كايد بخواو
دوم در فرهنگ بمعنى نفير كه نوازند و گاودم نيز گويند آورده « 22 » .
مع الهاء
داه
- بمعنى ده باشد بشمار . چنان كه « 3 » استاد رودكى گويد :
بيت
اخترانند آسمانشان جايگاه * هفت تابنده دوان در دو و داه
و استاد لامعى جرجانى گويد « 4 » :
هميشه تا بعدد ده دوبار پنج بود * چنان كه سى بشمردن سه بار باشد داه
و ديگر بمعنى پرستار باشد . مثالش حكيم انورى فرمايد :
بيت
بعلم تست كه چندين هزار نفس نفيس * چه زن چه مرد چه پير و جوان چه شاه و چه داه « 5 »
« 6 » و بر شخص زبون و دون همت و بىمروت و ترسندهء نيز اطلاق كنند « 23 » .
دستواره
- يعنى دست مانند و مقدار دستى .
مثالش جام جم شيخ اوحدى « 1 » :
بيت « 2 »
چه خورى نان دستوارهء او * نظرى كن بدست پارهء او
دانژه
- [ به سكون نون و فتح زاى فارسى ] عدس باشد . و دانچه نيز گويند كه بجاى [ زاء جيم فارسى ] باشد .
دنيده
- [ به وزن نديده ] يعنى بنشاط خراميده ، مثالش شاه « 7 » ناصر خسرو گويد :
هامش
( 1 ) كلمه از « ن » است .
( 2 ) كلمه در « س » نيست .
( 3 ) اصل : چنانچه .
( 4 ) اين جمله و شعر بعد آن از « ب » است .
( 5 ) « س » : جوان .
( 6 ) عبارت بعد تا پايان مطلب را « الف » در حاشيه آورده است .
( 7 ) كلمه از « ن » است .
( 21 ) در برهان بمعنى نوعى غله نيز هست .
( 22 ) بمعنى دنب گاو ( يا ثور ) حيوان معروف نيز هست .
( 23 ) معنى اخير در برهان نيست .