تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 502

مساهمون:

ص٥٠٢
و حسرت و ندامت گويند « 21 » شيخ سعدى گويد : [ بيت ]
دريغا كه بىما بسى روزگار * برويد گل و بشكفد نو بهار

دادا

- كنيزك باشد . مثالش مولوى مثنوى گويد « 1 » : بيت « 2 »
بيرون بر ازين طفلى ما را برهان اى « 3 » جان * از منت هر دادو وز غصهء هر دادا

درازنا

- بمعنى طول باشد . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت « 2 »
تو چه غم خورى كه دورى ز وصال يار اى دل * كه شبى نديده باشى بدرازناى سالى

درختك دانا

- در فرهنگ نام درختى است كه بهر جانب كه آفتاب گردد برگهاى آن روى به آن طرف كند و بعضى گفته‌اند درخت و قواق است مثالش اخسيكتى گويد : بيت « 2 »
باصطناع « 4 » تو ممكن بود بباغ زمانه * كه تخم بقلهء حمقا شود درختك دانا

دلهرا

- [ بكسر دال و هاء سكون لام ] نام پادشاه هند .

ديوپا

- عنكبوت باشد در نسخهء ميرزا اما در ادات الفضلاء گياهيست كه عرب آن را حندقوق خوانند . مثالش بمعنى اول عنصرى گويد : بيت
ز پالان فزونست ريش رشيد * تنيده در آن خانه صد ديوپاى

درادوزا « 5 »

- يعنى شخصى كه در كارها مجرب و دانا و گربز « 6 » باشد چنان كه اگر احيانا ازو كارى ناصواب واقع شود از غايت دانستگى آن را « 7 » صلاح تواند كرد « 22 » مثالش خلاق المعانى گويد : بيت « 2 »
خه خه اى دلبر درادوزا * نيك مىدرى و خوش مىدوزى
و او را به عربى مزيل گويند [ بكسر ميم و سكون زاى تازى و فتح ياى حطى . ]

درم سرا

- يعنى ضرابخانه . مثالش عميد لويكى گويد : بيت
هامش
( 1 ) كلمه از « ب » است . ( 2 ) كلمه در « س » نيست از « الف » است . ( 3 ) « ب » : از . ( 4 ) « س » : باصطباع . ( 5 ) « س » درادوازا . ( 6 ) « س » : گريز . ( 7 ) « ب » : او را . ( 21 ) كلمه مركب است از دريغ و الف ندا . ( 22 ) در برهان بمعنى كسى كه جنگ و صلح و نيكى و بدى را با هم كند نيز هست - و « درا » بدال مفتوح وراء مشدد است .