بيت « 2 »
خون و صفرا بسكه در اعضاى دشمن از نفاق * جوش زد گرديد سر تا پا گرفتار دلم
داربام
- چوبى كه بام خانه به آن پوشند .
درازدم
- سگ باشد چنان كه « 1 » خاقانى گويد :
نظم « 2 »
بسر بزرگى جدان من كه بوديشان * درازگوش نديم و درازدم بواب
و در خراسان گاو را به اين نام خوانند « 3 » « 21 » .
دژخيم
- [ بفتح دال و سكون زاى فارسى و كسر خاء ] بد خو و بد طبع را گويند چه اين كلمه مركبست از دژ كه بد باشد و خيم ، كه خوى و طبع باشد و جلاد را بواسطه اين دژخيم مىگويند مثالش حكيم فردوسى فرمايد :
بيت
بدژخيم فرمود كاينرا بگوى * بدار اندر آويز و برتاب روى
و بمعنى بدخوى و بد طبع هم او « 22 » فرمايد :
شعر « 2 »
كجا جاى ديوان دژخيم بود * بدان جايگه ديو را بيم بود
و به اين معنى دژخم [ بحذف ياء ] نيز آيد چنان كه فخر گرگانى گويد :
بيت
چنان شو تواضع كنان سوى او * كه باز آيد از دژخمى خوى او
و در رسالة النصير بمعنى بخيل و تنگ حال مسطور است « 23 » .
دژاكام
- [ بكسر دال ] زاهد و پرهيزگار باشد كذا فى ادات الفضلا و در فرهنگ بمعنى خشمگين و بدخو آمده « 24 » و دژكام [ باسقاط الف اول ] نيز آمده و [ بفتح دال ] نيز به نظر رسيده « 25 » .
ديو گندم
- در فرهنگ نوعى از گندم است كه دو دانه در يك غلاف باشد و بعضى گويند ، خوشهء بزرگ بىدانه باشد .
دلام
- [ بكسر دال ] در فرهنگ بمعنى نيزه باشد و اين بيت ناصر خسرو مؤيد اوست :
هامش
( 1 ) اصل : چنانچه .
( 2 ) كلمه از « ن » است .
( 3 ) جملهء اخير در حاشيهء « الف » است .
( 21 ) در برهان بجاى گاو ، عقرب و ميمون آورده است .
( 22 ) يعنى : فردوسى .
( 23 ) در برهان بمعنى زندان بان و قلعهبان و نگاهبان و جلاد و خونى نيز هست و بكسر اول گويد و گويد بفتح اول نيز صحيح است . ( اما تلفظ صحيح بضم اول است ) .
( 24 ) در برهان معنى خواجه سرا نيز دارد .
( 25 ) تلفظ صحيح كلمه بضم دال است .