تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 518

مساهمون:

ص٥١٨

درسار

- [ به راء و سين مهملتين . به وزن سركار ] يعنى درگاه « 21 » . مثالش حكيم سوزنى گويد : بيت
طاق در سار سراى تست محراب ملوك * هر كه رو آرد برين محراب رو از وى متاب

دستوار

- عصا باشد . مثالش كمال اسماعيل گويد : بيت
وقت قيام هست عصا دستگير من * بيچاره آنكه او كند از دستوار پاى
و ديگر بمعنى پاره باشد يعنى مقدار دستى و « 1 » در فرهنگ بمعنى چوب دست شبانان كه باهو نيز گويند آمده و بمعنى ياره نيز آمده چنان كه « 2 » استاد ابو الفرج گويد : بيت
بر پاى ظلم ، هيبت او پاى بند گشت * در دست عدل ، دولت او دستوار گشت

دانشور و دانشگر

- يعنى دانشمند . مثالش « 3 » شيخ سعدى گويد : بيت
چو دانشور اين در معنى بسفت * بگفت اين كزين به محالست گفت

دختندر

- دختر زن باشد « 22 » مثالش شمس فخرى فرمايد :
كين او از قبايل دشمن * نه پسندر هلدنه دختندر
و در ادات الفضلاء بمعنى دختر شوهر نيز آمده و دخترندر نيز گويند .

داستار

- [ بسين مهمله و تاى قرشت . به وزن رازدار ] بمعنى سمسار باشد . داسار [ بحذف تاء ] نيز به نظر رسيده .

داميار

- [ بياى حطى . به وزن كامكار ] بمعنى « 4 » صياد باشد . مثالش حكيم اسدى فرمايد : بيت
جهان دامياريست نيرنگ ساز * هواى دلش چينه و دام آز

دست خطر

- آن دست نرد و شطرنج باشد كه در آن شرط بسيار كرده باشند « 23 » .

دشمر « 5 »

- [ بفتح دال و ميم و سكون شين « 6 » معجمه ] جنسى از غله ، اما در شرح سامى فى
هامش
( 1 ) واو از « ن » است . ( 2 ) اصل . چنانچه . ( 3 ) « س » : مثالش . ( 4 ) « س » « الف » : يعنى ( متن از « ب » و « ن » است ) . ( 5 ) « س » « الف » : دسمر . ( 6 ) « س » « الف » : سين . ( 21 ) در برهان بمعنى ديوارى كه در پيش در قلعه و محوطه و خانه بكشند چنان كه در قلعه و خانه نمودار نباشد و پرده‌اى كه در پيش در خانه بياويزند نيز هست . ( 22 ) در برهان بمعنى دختر شوهر از زن ديگر نيز هست . ( 23 ) در برهان بمعنى مسندى كه در آن رفعتى يا مضرتى باشد نيز هست .