تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى ) — صفحة 480

مساهمون:

ص٤٨٠
و بو على چاچى « 1 » نيز گويد : بيت
اى خواجه چرا برون شدستى ز گروه * چونان كه ز نزد تره‌ها خود خروه
و در شرفنامه بمعنى تاج خروس آمده .

خورابه

- [ به راى مهمله و باى موحده . به وزن شماره ] آبى ضعيف كه از پيش آبى كه بسته باشند تراوش كند . مثالش « 2 » عنصرى گويد : بيت « 3 »
ز جوى خورا به چه كمتر بكوى * گه بسيار گردد بيك‌بار اوى
بيابان از آن آب دريا شود * كه ابر از بخارش به بالا شود
و در بعضى نسخ بمعنى برزگرى كه هم اسباب برزگرى داشته باشد نيز آمده . « 21 »

خسوره

- [ بضم خا و سين مهمله و فتح راى مهمله ] پدرزن باشد « 22 » . مثالش تاج بها گويد : بيت « 4 »
ز تيمار خوش و پند خسوره * دلم شد آتش آگين چون تنوره

تيمار

- اينجا بمعنى غم خوردن باشد .

خوشه

- [ به وزن بنه ] مادر زن باشد كه خوش نيز گويند .

خوپله

- [ بباى فارسى و لام . به وزن خرده ] ابله و نادان گويند مثالش انورى گويد : بيت
من خوپله در سبلت افكنده بادى * چو در ريش خشك از ملاقات شانه
و « 4 » در فرهنگ بجاى [ باى فارسى ، ياى حطى ] « 23 » آورده . *

خيده

- [ به وزن ديده ] يعنى چفته و خميده و آن را خپيده نيز گويند و گذشت . مثالش ابو شكور گويد : بيت
الا تا ماه نوخيده كمانست * الا تا چون سپر باشد مه بدر
و بمعنى پنبه و پشم كه از هم باز كرده باشند و امثال آن نيز آمده چنان كه « 5 » شيخ عطار فرمايد : بيت
جهان آتش ، وجودت پشم خيده * نماند پشم و آتش آرميده
هامش
( 1 ) « س » « الف » « ن » : حاجى . ( متن از « ب » است ) . ( 2 ) كلمه از « ب » است . ( 3 ) كلمه از « ن » است . ( 4 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) اصل : چنانچه . ( 21 ) در برهان معنى آبى كه براى خوردن باشد و جوى كوچك كه از رودخانهء بزرگ جدا كرده بزراعت برند نيز دارد . ( 22 ) در برهان معنى پدر شوهر نيز دارد . ( 23 ) يعنى : خويله .