خلن
- [ بضم خاء و كسر لام ] آنكه دايم آب غليظ از بينى او رود . مثالش سراج الدين راجى « 1 » گويد :
بيت
بينى خلن چو ميش دارد * صد گرگ درونش بيش دارد
خزان
- معروف « 21 » و بمعنى خزنده نيز باشد . مثال هر دو معنى شاه ناصر خسرو فرمايد :
بيت
چون خر بسبزه رفته بنوروز در خزان * در زير رز خزان شده با كوزهء عصير
و روز هژدهم شهريور ماه را نيز خزان گويند و نام ماه هشتم از سال ملكى نيز باشد « 22 » .
خارچين
- منقاش و آلت نيلك زدن .
خراتگين
- [ بفتح خاء و تاء و كسر كاف فارسى ] نوعى از سلاح كه خرپشته نيز گويند .
خاكدان
- زمين را گويند و معنى تركيبى آن خاك بدان باشد « 23 » . مثال هر دو معنى « 2 » ملا قاسم كاهى « 3 » گويد * :
بيت
چشمه كه ميزايد از اين خاكدان * اشك مقيمان دل خاك دان
خن
- [ بفتح خاء ] در فرهنگ بمعنى خانه باشد . ابو المفاخر رازى گويد :
چون تف آتش فتاد از خن مشرق در آب * زلف بنفشه پرست از كله « 4 » ياسمن
و خان ( را ) خن « 5 » نيز گويند لهذا خانهء باد گير را بادخن گويند . انتهى كلامه و بخاطر فقير مىرسد كه به زبان بعضى محال خن [ بضم خاء ] سوراخ و فرجه باشد و به اين بيت مرقوم [ بضم خاء « 6 » ] انسب « 7 » است .
خوسانيدن « 8 »
- [ بضم خاء ] يعنى نم كردن مطلقا . خيسانيدن نيز گويند .
خيدن
- [ به وزن ديدن ] يعنى كج شدن « 9 »
خوان
- مايده و ديگر « 10 » خار و خسك كه از كشت بر كنند تا كشت قوت گيرد . مثالش انو شكور گويد :
هامش
( 1 ) « ن » : آغاجى :
( 2 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » دو حاشيه دارد :
( 3 ) « ب » . شاعر .
( 4 ) « ب » : گلوى .
( 5 ) « ب » خان و خون .
( 6 ) كلمه از « ب » است .
( 7 ) ايشست ،
( 8 ) بجز « ب » :
خوبسانيدن :
( 9 ) « الف » « س » باشد :
( 10 ) بجز « غ » يعنى :
( 21 ) يعنى فصل سوم از چهار فصل سال كه سه فصل ديگر بهار و تابستان و زمستان باشد : و آغاز آن اول اعتدال خريفى است
( 22 ) در برهان روز سوم و هشتم و هجدهم از شهريور ماه گفته شده است و بمعنى زرد شدن برگ درخت نيز آمده .
( 23 ) در برهان بمعنى مزبله نيز هست و كنايه از عالم و دنيا نيز باشد .